Διεθνές συνέδριο «Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, Ίππαρχος ο Ρόδιος και οι Συμιακοί Ήρωες του Βυθού». Σύμη το Σάββατο 17 και την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026, προς τιμήν των δυτών των Αντικυθήρων
Το διεθνές διήμερο επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο Ίππαρχος ο Ρόδιος και οι Συμιακοί Ήρωες του Βυθού» θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 17 και την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026, με φυσική παρουσία στη Σύμη και παράλληλη διαδικτυακή μετάδοση.
Το συνέδριο οργανώνει το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία» (ΗΠΑ), που εδρεύει στον ακαδημαϊκό χώρο του Πανεπιστημίου της Connecticut (University of Connecticut, USA. Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Υπουργού Πολιτισμού κας Λίνας Μενδώνη, με τη στήριξη Δήμου Σύμης, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, με τη συνεργασία Ελληνικών και διεθνών πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων, επιστημονικών ενώσεων, πολιτιστικών φορέων και οργανώσεων της ελληνικής διασποράς. Η διοργάνωση αποσκοπεί στη διεπιστημονική προσέγγιση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, συνδέοντας την αρχαιολογία, την ιστορία της επιστήμης, την αρχαία ελληνική αστρονομία, τη μαθηματική μοντελοποίηση, τη μηχανική, την ψηφιακή τεχνολογία και κυρίως την εκπαιδευτική αξιοποίηση της αρχαίας γνώσης.
Το συνέδριο είναι αφιερωμένο στη μνήμη και την τιμή των Συμιακών σφουγγαράδων–δυτών, οι οποίοι, με αυτοθυσία και τίμημα ακόμη και τη ζωή τους, συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάσυρση των αρχαίων ελληνικών θησαυρών από το ναυάγιο των Αντικυθήρων, αποκαλύπτοντας στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα τον αρχαιότερο γνωστό αστρονομικό και υπολογιστικό μηχανισμό της ανθρωπότητας.
Οι ηρωικοί Συμιακοί δύτες, πρωταγωνιστές της ανέλκυσης του ναυαγίου των Αντικυθήρων στις αρχές του 20ού αιώνα, τιμώνται όχι μόνο ως ιστορικές προσωπικότητες, αλλά και ως σύμβολα αυταπάρνησης, συλλογικής προσφοράς και αυτοθυσίας. Καταγόμενοι από τη ναυτική παράδοση της Σύμης, κατέβηκαν σε πρωτόγνωρα βάθη με περιορισμένα τεχνικά μέσα, αντιμετωπίζοντας σοβαρούς κινδύνους για τη ζωή και την υγεία τους.
Η συμβολή τους υπήρξε καθοριστική για την ανάσυρση ανεκτίμητων θησαυρών, όπως ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, που αποτελεί το αρχαιότερο γνωστό αστρονομικό και τεχνολογικό όργανο της ανθρωπότητας. Χάρη στη δική τους τόλμη, η επιστήμη απέκτησε ένα μοναδικό τεκμήριο της ελληνιστικής γνώσης, ανατρέποντας τις αντιλήψεις για την ιστορία της τεχνολογίας και της αστρονομίας.
Ορισμένοι δύτες πλήρωσαν βαρύ τίμημα, με μόνιμες αναπηρίες ή ακόμη και με τη ζωή τους. Η μνήμη τους υπενθυμίζει ότι η πρόοδος της γνώσης βασίζεται σε πράξεις γενναιότητας, ενώ η ηρωική τους θυσία ενώνει ναυτοσύνη, τόλμη και παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.
Κεντρικός επιστημονικός άξονας του συνεδρίου αποτελεί ο ρόλος του Ιππάρχου του Ροδίου, του κορυφαίου αστρονόμου της ελληνιστικής εποχής , πατέρα της Αστρονομίας και Τριγωνομετρίας, του οποίου το έργο συνδέεται άμεσα με τη θεωρητική θεμελίωση των αστρονομικών νόμων που ενσωματώνονται και προγραμματίζονται στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην συμβολή του μηχανισμού στην εκπαίδευση. Στο επιστημονικό πρόγραμμα περιλαμβάνονται εισηγήσεις διακεκριμένων πανεπιστημιακών, ερευνητών, αρχαιολόγων, ιστορικών της επιστήμης, μηχανικών και φυσικών από την Ελλάδα, την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Μεξικό. Παρουσιάζονται τα πλέον πρόσφατα δεδομένα από μελέτες αξονικής τομογραφίας, ψηφιακής ανασύνθεσης και μαθηματικής ανάλυσης του
Μηχανισμού, καθώς και νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις για τη λειτουργία του ως αστρονομικού υπολογιστή, ημερολογίου και κοσμολογικού οργάνου. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη συμμετοχή μαθητών, φοιτητών και εκπαιδευτικών, μέσω παράλληλων δράσεων, εργαστηρίων, εκθέσεων και ψηφιακών παρουσιάσεων. Η Σύμη αναδεικνύεται όχι μόνο ως τόπος ιστορικής μνήμης, αλλά και ως ζωντανό εργαστήριο επιστήμης, παιδείας και πολιτισμού, ενώ η σύνδεση με το Πανεπιστήμιο του Connecticut ενισχύει τη διεθνή διάσταση του συνεδρίου και τη γόνιμη ανταλλαγή γνώσης μεταξύ Ελλάδας και ομογένειας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμμετοχή καθηγητών και φοιτητών από το Πανεπιστήμιο της Σονόρας, Μεξικό, και την εταιρεία Relojes Olvera III Generacion. Μαζί με το Πανεπιστήμιο Αθηνών δημιούργησαν ένα λειτουργικό αστρονομικό ρολόι–πλανητάριο, βασισμένο στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων.
Το ρολόι αποτελεί εκπαιδευτικό εργαλείο για το ευρύ κοινό και τους φοιτητές, προβάλλοντας τον ελληνικό πολιτισμό και την αρχαία ελληνιστική γνώση στην αστρονομία και μηχανική. Οι εκδηλώσεις επιτρέπουν στους συμμετέχοντες να παρατηρήσουν τον μηχανισμό, να κατανοήσουν τη λειτουργία του και να συνδεθούν βιωματικά με την ιστορία της επιστήμης.
Στη λήξη του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί η τελετή αποκαλυπτηρίων του μπρούτζινου αγάλματος του ηρωικού Δύτη–Καπετάνιου Δημητρίου Κοντού, ως κορυφαία πράξη ιστορικής μνήμης και συλλογικής τιμής. Η τελετή είναι αφιερωμένη στους ανθρώπους που, με εξαιρετικό θάρρος, επαγγελματική γνώση και αυτοθυσία, καταδύθηκαν σε ακραία βάθη και συνθήκες, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάσυρση ενός μοναδικού μνημείου της παγκόσμιας επιστήμης και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το άγαλμα αποτυπώνει το διαχρονικό πνεύμα της ναυτοσύνης, της τόλμης και της συλλογικής προσφοράς των Συμιακών δυτών. αναγνώριση της ιστορικής τους συμβολής και της διαχρονικής τους θυσίας προς τον ελληνικό και παγκόσμιο πολιτισμό.
Το συνέδριο φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη μελέτη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων και της ελληνιστικής επιστήμης, τιμώντας ταυτόχρονα εκείνους που, με θάρρος και αυταπάρνηση, έφεραν στο φως ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα της ανθρώπινης διανόησης.
Οι χορηγοί και υποστηρικτές του συνεδρίου είναι ο Δήμος Σύμης, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία» (ΗΠΑ), το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), ο ΠανΡοδιακός Σύλλογος «Απόλλων» (ΗΠΑ–Καναδάς–Ελλάδα), η Συμιακή Αλληλοβοηθητική Αδελφότης Νέας Υόρκης «Η Αίγλη» (ΗΠΑ), ο Σύλλογος Συμαίων Ρόδου «Ο Γλαύκος», ο Κοινωνικός Σύλλογος Συμαίων Αττικής «Ο Πανορμίτης», η Δωδεκανησιακή Ομοσπονδία ΗΠΑ, ο Ελληνικός Φοιτητικός Σύλλογος Παιδεία του Πανεπιστημίου Κοννέκτικατ (ΗΠΑ) και η Ένωση Γυναικών Σύμης.
Χορηγοί επικοινωνίας του συνεδρίου είναι: οι Φρυκτωρίες, Τηλεοπτικός και Διαδικτυακός Σταθμός, και η Ένωση Δημοσιογράφων Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (Ε.ΔΗ.Π.Η.Τ.).