Η απώλεια της απορίας: ο ύπουλος λόγος που “παγώνει” μια σχέση

Η απώλεια της απορίας: ο ύπουλος λόγος που “παγώνει” μια σχέση

Της Μάρθας Χατζηϊωάννιδου *

Οι περισσότερες σχέσεις δεν τελειώνουν από ένα μεγάλο γεγονός. Συχνά «παγώνουν» αργά, σιωπηλά, από κάτι πιο ύπουλο: από τη στιγμή που σταματάμε να είμαστε περίεργοι για τον άνθρωπο απέναντί μας. Όχι επειδή δεν τον αγαπάμε, αλλά επειδή πιστεύουμε ότι τον ξέρουμε. Στην ψυχολογία αυτό μοιάζει με συναισθηματική ακαμψία: όταν ο σύντροφος παύει να είναι πρόσωπο και γίνεται «συμπέρασμα». Τον έχουμε ήδη ερμηνεύσει, ήδη αποφασίσει, και ύστερα τον βλέπουμε μόνο μέσα από εκείνη την παλιά απόφαση. Έτσι, η οικειότητα—που θα έπρεπε να μας φέρνει πιο κοντά—γίνεται φίλτρο που μας τυφλώνει. Όταν μια σχέση μπαίνει σε αυτόν τον κλειστό κύκλο, εμφανίζονται τρεις γνώριμες παγίδες.

• Πρώτη παγίδα: ο αυτόματος πιλότος της ακρόασης. Δεν ακούμε αυτό που λέει ο άλλος, αλλά αυτό που περιμένουμε να πει. Οι λέξεις περνούν μέσα από χρόνια απογοητεύσεων, άμυνας και παρεξηγήσεων. Αν έχουμε πειστεί ότι ο σύντροφός μας είναι αδιάφορος, ακόμη και μια κίνηση φροντίδας μπορεί να ερμηνευτεί ως ενοχή ή σκοπιμότητα—όχι επειδή είναι, αλλά επειδή δεν τον βλέπουμε πια όπως είναι σήμερα.
• Δεύτερη παγίδα: η βεβαιότητα. Η φράση «τον ξέρω» ακούγεται αθώα, αλλά συχνά λειτουργεί σαν ταφόπλακα. Γιατί όταν πιστεύουμε ότι κατέχουμε την αλήθεια του άλλου, σταματάμε να τον παρατηρούμε. Τον φυλακίζουμε σε μια παλιά εκδοχή του και μετά τον τιμωρούμε επειδή δεν χωράει μέσα σε αυτή.
• Τρίτη παγίδα: η επιλεκτική κατανόηση. Καταλαβαίνουμε μόνο ό,τι επιβεβαιώνει τη θέση μας. Η ανάγκη του “εγώ” να έχει δίκιο γίνεται πιο σημαντική από την ανάγκη της σχέσης να συναντηθεί. Έτσι, αντί να ρωτήσουμε «τι συμβαίνει μέσα σου;», αποδεικνύουμε «φταις». Το πραγματικό δράμα δεν είναι οι τσακωμοί. Είναι ότι πολλές σχέσεις δεν τσακώνονται πια με τον άνθρωπο που έχουν απέναντί τους, αλλά με το παρελθόν τους: με παλιές πληγές, παλιές ερμηνείες και παλιούς φόβους. Δύο άνθρωποι στο ίδιο τραπέζι, αλλά σε διαφορετικά δωμάτια—κλειδωμένοι πίσω από τη φράση: «ξέρω εγώ τι εννοείς».

Η μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους δεν είναι τα χιλιόμετρα. Είναι η απώλεια της απορίας. Όταν σταματάμε να αναρωτιόμαστε «τι νιώθει τώρα;», «τι τον οδήγησε να το πει έτσι;», «τι αλλάζει μέσα του;» και αρχίζουμε να δίνουμε έτοιμες απαντήσεις, η σχέση δεν πεθαίνει από έλλειψη επικοινωνίας. Πεθαίνει από έλλειψη ταπεινότητας. Γιατί η επικοινωνία δεν είναι να συμφωνούμε. Είναι να αντέχουμε την αλήθεια ότι δεν κατέχουμε τον άλλον. Ότι ο άνθρωπος δίπλα μας δεν είναι κάτι που «το μάθαμε» και τελείωσε—είναι κάτι που εξελίσσεται. Η αγάπη δεν είναι κεκτημένο. Είναι καθημερινή ανακάλυψη. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ώριμο στοίχημα μιας σχέσης: να συνεχίζεις να ρωτάς, όχι επειδή δεν ξέρεις, αλλά επειδή δεν θέλεις να πάψεις να βλέπεις.

• Μάρθα Χατζηϊωάννιδου

Ψυχολόγος – Γνωστικής Συμπεριφορικής Προσέγγισης (CBT), MSc Κλινικής Ψυχολογίας

Η Μάρθα Χατζηϊωάννιδου είναι ψυχολόγος, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου (MSc) στην Κλινική Ψυχολογία, με διεθνή κατάρτιση και πολυετή εμπειρία στη συμβουλευτική, τη διαχείριση κρίσεων και την υποστήριξη σε ατομικό και οργανωσιακό επίπεδο.

Γεννήθηκε στη Γερμανία και είναι απόφοιτος του Γερμανικού Gymnasium (Abitur). Σπούδασε Ψυχολογία με γνωστική–συμπεριφορική κατεύθυνση στο University of East London και απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο (MSc) στην Κλινική Ψυχολογία από το University of Essex.

Έχει δραστηριοποιηθεί ως σύμβουλος σε θέματα διαχείρισης κρίσεων και οργανωσιακής υποστήριξης για μεγάλους οργανισμούς και πολυεθνικές εταιρείες στη Γερμανία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Παράλληλα, διαθέτει κλινική εμπειρία από τη θητεία της στην Ψυχιατρική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης.

Ασκεί το επάγγελμα του ψυχολόγου στο ιδιωτικό της γραφείο με επίσημη Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος (Α.Π. 343471/2038). Είναι πιστοποιημένη στη χρήση εξειδικευμένων ψυχομετρικών εργαλείων, όπως το MMPI-2, και εργάζεται με απόλυτο σεβασμό στη δεοντολογία και την επιστημονική εγκυρότητα.

Στο πλαίσιο της επαγγελματικής της δραστηριότητας, έχει την επιστημονική εποπτεία και την ψυχολογική χαρτογράφηση του πειράματος «ΤΟ ΚΕΛΙ», διασφαλίζοντας ότι η μεθοδολογία, η ανάλυση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και η διαχείριση των συμμετεχόντων πραγματοποιούνται με αυστηρή τήρηση των αρχών της κλινικής δεοντολογίας και της επιστημονικής εγκυρότητας.

Η συγγραφική της δραστηριότητα περιλαμβάνει το βιβλίο «3 Ώρες», στο οποίο εστιάζει στη διερεύνηση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης και στη διαχείριση του χρόνου και των συναισθημάτων υπό συνθήκες πίεσης.

Παράλληλα, έχει αναπτύξει έντονη κοινωνική δράση, έχοντας υπάρξει Πρόεδρος και παραμένοντας ενεργό μέλος του συλλόγου Restart Ξάνθης, συμβάλλοντας σε πρωτοβουλίες κοινωνικής υποστήριξης και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης.