Η ψυχολογία της ανάγκης να σε εγκρίνουν όλοι

Η ψυχολογία της ανάγκης να σε εγκρίνουν όλοι

Μάρθα Χατζηϊωάννιδου

Η ανάγκη αποδοχής είναι ανθρώπινη και εξελικτικά αναμενόμενη. Ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον εξαρτήθηκε από την ομάδα για επιβίωση. Ωστόσο, όταν η ανάγκη έγκρισης γίνεται υπαρξιακή προϋπόθεση αξίας, μετατρέπεται σε ψυχική παγίδα.

Πολλοί άνθρωποι ρυθμίζουν τη συμπεριφορά, τις επιλογές και την έκφρασή τους με βάση το πώς θα αξιολογηθούν. Δεν ρωτούν «τι θέλω;» αλλά «πώς θα φανεί;». Αυτή η μετατόπιση του κέντρου βάρους δημιουργεί χρόνια ένταση.

Στη γνωστική προσέγγιση, η ανάγκη καθολικής αποδοχής συνδέεται με βασικές πεποιθήσεις όπως «αν δεν με εγκρίνουν, δεν αξίζω» ή «η απόρριψη σημαίνει απόλυτη αποτυχία». Οι πεποιθήσεις αυτές διαμορφώνονται συνήθως νωρίς, σε περιβάλλοντα όπου η αγάπη ήταν υπό όρους.

Το άτομο μαθαίνει να προσαρμόζεται υπερβολικά, να ευχαριστεί, να αποφεύγει συγκρούσεις, να καταπίνει ανάγκες. Εξωτερικά φαίνεται κοινωνικά λειτουργικό. Εσωτερικά όμως βιώνει εξάντληση και θυμό που δεν εκφράζεται.

Η συνεχής αυτοπαρακολούθηση μειώνει την αυθεντικότητα. Ο άνθρωπος χάνει επαφή με το τι πραγματικά νιώθει. Ζει μέσα από ρόλους αποδοχής.

Παράδοξα, όσο περισσότερο προσπαθεί να εγκριθεί από όλους, τόσο λιγότερο νιώθει ότι ανήκει κάπου πραγματικά. Γιατί η αποδοχή που λαμβάνει δεν απευθύνεται στον αυθεντικό εαυτό του, αλλά στην προσαρμοσμένη εκδοχή του.

Η ψυχική απελευθέρωση ξεκινά από μια δύσκολη συνειδητοποίηση: δεν είναι εφικτό να σε εγκρίνουν όλοι. Και δεν είναι απαραίτητο.

Η ωριμότητα φαίνεται όταν το άτομο αντέχει τη δυσαρέσκεια των άλλων χωρίς να καταρρέει. Όταν μπορεί να πει «όχι» χωρίς ενοχή. Όταν επιλέγει με βάση αξίες και όχι αντιδράσεις.

Η αποδοχή που έχει θεραπευτική αξία δεν είναι καθολική — είναι επιλεκτική και αυθεντική. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να είναι αρεστός σε όλους. Χρειάζεται να είναι ειλικρινής με τον εαυτό του και συνδεδεμένος με όσους τον βλέπουν πραγματικά. Γιατί η διαρκής ανάγκη έγκρισης δεν είναι ένδειξη αγάπης προς τους άλλους — είναι ένδειξη φόβου απόρριψης του εαυτού.Και η στιγμή που παύεις να ζητάς άδεια για να υπάρξεις, είναι η στιγμή που αρχίζεις να ζεις με ψυχική ελευθερία.

Μάρθα Χατζηϊωάννιδου

Ψυχολόγος Γνωστικής Συμπεριφορικής Προσέγγισης

Μεταπτυχιακό στην Κλινική Ψυχολογία