Στην τελική ευθεία μπαίνει ο κάθετος Άξονας Δράμα – Αμφίπολη-Ποιες μεγάλες εταιρίες διεκδικούν την κατασκευή του

Ένα χρόνιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας και των διερχόμενων οδηγών, η ασφαλής και σύγχρονη σύνδεση της Δράμας με την Εγνατία Οδό, μπαίνει πλέον σε τροχιά υλοποίησης. Ο διαγωνισμός για τον νέο κάθετο οδικό άξονα «Δράμα – Αμφίπολη (Παλαιοκώμη)» βρίσκεται στο κρισιμότερο στάδιό του, ανοίγοντας τον δρόμο για τη ριζική αναβάθμιση του οδικού χάρτη της Ανατολικής Μακεδονίας.

Το συγκεκριμένο έργο, μαζί με την αναβάθμιση του άξονα Θεσσαλονίκης – Έδεσσας, συνθέτουν ένα «πακέτο» παρεμβάσεων μέσω ΣΔΙΤ, συνολικής αξίας σχεδόν 700 εκατ. ευρώ, που αναμένεται να αλλάξει την εικόνα των μεταφορών στη Βόρεια Ελλάδα.

Η «Μάχη» των Οικονομικών Προσφορών

Με απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, κ. Χρήστου Δήμα, το έργο πέρασε στο τελικό στάδιο αξιολόγησης. Έχοντας ήδη εγκρίνει τους Φακέλους Δικαιολογητικών Συμμετοχής (Α’) και Τεχνικής Προσφοράς (Β’), το υπουργείο προχωρά στην αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών (Φάκελος Γ’).

Τον νέο οδικό άξονα διεκδικούν τρία από τα ισχυρότερα κατασκευαστικά σχήματα της χώρας:

• ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
• AKTOR – Metlen
• ΑΒΑΞ

Η σύμβαση ΣΔΙΤ έχει συνολική διάρκεια 30 ετών, εκ των οποίων τα 3 πρώτα χρόνια αφορούν την κατασκευαστική περίοδο και τα υπόλοιπα 27 τη λειτουργία και συντήρηση, εξασφαλίζοντας στον ανάδοχο σταθερές ροές εσόδων σε βάθος χρόνου.

Η Ταυτότητα του Έργου: Τι θα κατασκευαστεί

Το έργο «Κάθετος Άξονας Δράμα – Αμφίπολη (Παλαιοκώμη) με ΣΔΙΤ» έχει εκτιμώμενη αξία 248,5 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ). Ο ιδιώτης φορέας θα αναλάβει τη μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, λειτουργία και συντήρηση ενός σύγχρονου αυτοκινητόδρομου συνολικού μήκους 43 χιλιομέτρων.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά της παρέμβασης χωρίζονται σε δύο κύρια τμήματα:

1. Παλαιοκώμη – Μαυρολεύκη: Κατασκευή νέου τμήματος, μήκους 29,5 χλμ.
2. Μαυρολεύκη – Δράμα: Αποκατάσταση και ριζική αναβάθμιση της υπάρχουσας οδοποιίας σε αυτοκινητόδρομο, μήκους 13,5 χλμ.

Επιπλέον, η ασφαλής σύνδεση του νέου άξονα με το υφιστάμενο οδικό δίκτυο θα εξασφαλιστεί μέσω της κατασκευής 9 σύγχρονων ανισόπεδων κόμβων.

Στρατηγική Σημασία και Οφέλη

Η μετατροπή της κύριας αρτηρίας σε κλειστό αυτοκινητόδρομο δεν είναι απλώς ένα τοπικό έργο, αλλά μια στρατηγική παρέμβαση με πολλαπλά οφέλη:

• Οδική Ασφάλεια: Επιλύεται ένα χρόνιο πρόβλημα επικινδυνότητας για τους οδηγούς που κινούνται από και προς τη Δράμα.
• Διασυνδεσιμότητα: Ενώνεται επιτέλους η πόλη της Δράμας με την Εγνατία Οδό και, κατ’ επέκταση, με τα μεγάλα αστικά κέντρα της περιοχής.
• Διευκόλυνση Εμπορίου & Τουρισμού: Εξυπηρετείται ταχύτερα ο υψηλός κυκλοφοριακός φόρτος, διευκολύνοντας όσους εισέρχονται στη χώρα από τα βόρεια σύνορα, ενισχύοντας τόσο τον τουρισμό όσο και τη διακίνηση αγροτικών και εμπορικών προϊόντων.

Η Μεγάλη Εικόνα: Το έργο Θεσσαλονίκη – Έδεσσα Παράλληλα με τον άξονα της Δράμας, στο ίδιο στάδιο διαγωνισμού βρίσκεται και το έργο αναβάθμισης του άξονα ΕΟ2 (Μαυροβούνι – Έδεσσα, Παράκαμψεις Γιαννιτσών και Χαλκηδόνας), εκτιμώμενης αξίας 445 εκατ. ευρώ. Το έργο αυτό (52,3 χλμ) θα μειώσει τον χρόνο ταξιδιού προς Έδεσσα κατά 10 λεπτά, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως διαμετακομιστικού κέντρου.

Πως λειτουργούν οι συμβασεις ΣΔΙΤ

Οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) αποτελούν ένα δημοφιλές μοντέλο υλοποίησης μεγάλων έργων υποδομής, στο οποίο το κράτος συνεργάζεται με ιδιωτικές εταιρείες. Το βασικό χαρακτηριστικό των ΣΔΙΤ είναι ότι ο ιδιώτης αναλαμβάνει να βρει τη χρηματοδότηση, να μελετήσει, να κατασκευάσει και στη συνέχεια να συντηρήσει το έργο για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (π.χ. 30 χρόνια).

Το μεγάλο ερώτημα είναι: Πώς βγάζει τα χρήματά της (απόσβεση και κέρδος) η κατασκευαστική εταιρεία; Αυτό γίνεται κυρίως με δύο βασικά μοντέλα, ανάλογα με τη φύση του έργου:

1. Μοντέλο Πληρωμών Διαθεσιμότητας (Το πιο συνηθισμένο)

Αυτό είναι το μοντέλο που θα εφαρμοστεί στους οδικούς άξονες Δράμα – Αμφίπολη και Θεσσαλονίκη – Έδεσσα, αλλά και σε σχολεία, νοσοκομεία, κ.ά. Σε αυτή την περίπτωση, δεν μπαίνουν διόδια (δεν πληρώνει απευθείας ο χρήστης).

Η διαδικασία λειτουργεί ως εξής:

• Η Φάση Κατασκευής (π.χ. 0-3 έτη): Ο ιδιώτης βάζει δικά του κεφάλαια και παίρνει τραπεζικά δάνεια για να κατασκευάσει τον δρόμο. Το κράτος σε αυτή τη φάση συνήθως δεν πληρώνει τίποτα. Ο κίνδυνος καθυστερήσεων ή υπερβάσεων του προϋπολογισμού βαραίνει τον ιδιώτη.
• Η Φάση Λειτουργίας (π.χ. 4-30 έτη): Μόλις ο δρόμος παραδοθεί, το κράτος αρχίζει να πληρώνει στον ιδιώτη ένα ετήσιο ποσό, την λεγόμενη «Πληρωμή Διαθεσιμότητας».
• Οι Αυστηρές Ρήτρες: Εδώ βρίσκεται το “κλειδί” των ΣΔΙΤ. Το κράτος πληρώνει μόνο εάν η υποδομή είναι 100% διαθέσιμη και σε άριστη κατάσταση. Αν στον δρόμο ανοίξει λακκούβα, χαλάσει ο φωτισμός, ή πιάσει πάγο και δεν καθαριστεί εγκαίρως, το κράτος επιβάλλει αυστηρότατες μειώσεις (πέναλτι) στην ετήσια πληρωμή. Έτσι, ο ιδιώτης αναγκάζεται να συντηρεί τέλεια το έργο για 30 χρόνια, ώστε να μην χάσει τα χρήματά του.

2. Μοντέλο Ανταποδοτικών Τελών (Παραχώρηση)

Αυτό το μοντέλο το βλέπουμε σε μεγάλους αυτοκινητόδρομους (π.χ. Αττική Οδός, Ολυμπία Οδός, Ιόνια Οδός). Εδώ, η απόσβεση της επένδυσης δεν γίνεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά απευθείας από τους χρήστες του έργου, μέσω της καταβολής αντιτίμου (π.χ. διόδια, εισιτήρια, τέλη χρήσης). Ο κίνδυνος εδώ για τον ιδιώτη είναι το πόσοι τελικά θα χρησιμοποιήσουν το έργο (κίνδυνος ζήτησης). Αν περνάνε λίγα αυτοκίνητα, τα έσοδα του ιδιώτη θα είναι μειωμένα.

Γιατί το Κράτος επιλέγει τα ΣΔΙΤ;

Μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνεται ότι το κράτος πληρώνει περισσότερα σε βάθος χρόνου (αφού ο ιδιώτης πρέπει να βγάλει και κέρδος συν τους τόκους δανεισμού), όμως το Δημόσιο έχει τρία τεράστια οφέλη:

1. Δεν «ματώνει» οικονομικά άμεσα: Το κράτος δεν χρειάζεται να βρει «μετρητά» 250 ή 450 εκατ. ευρώ (όπως στα έργα της Δράμας και της Έδεσσας) σήμερα. Η πληρωμή “σπάει” σε 27-30 ετήσιες δόσεις (σαν στεγαστικό δάνειο), αφήνοντας χώρο στον προϋπολογισμό για άλλες ανάγκες.
2. Εγγυημένη Συντήρηση: Στα παραδοσιακά δημόσια έργα, το κράτος έφτιαχνε έναν δρόμο και συχνά τον άφηνε να ρημάξει λόγω έλλειψης κονδυλίων συντήρησης. Στα ΣΔΙΤ, ο ιδιώτης είναι υποχρεωμένος βάσει συμβολαίου να παραδώσει το έργο στο κράτος στην 30ετία σε άριστη κατάσταση, αλλιώς δεν πληρώνεται.
3. Τέλος στα “ημιτελή έργα”: Επειδή ο ιδιώτης δεν παίρνει ούτε ευρώ αν δεν τελειώσει το έργο (για να αρχίσουν οι πληρωμές διαθεσιμότητας ή να μπουν διόδια), έχει κάθε κίνητρο να τελειώσει την κατασκευή στην ώρα της, χωρίς καθυστερήσεις.

xanthinea.gr