Η Ιστορία της απελευθέρωσης της Κομοτηνής στις 14 Μαΐου 1920 (ιστορικές φώτος)
Tην 14η Μαΐου τιμούμε την επέτειο της απελευθέρωσης της Κομοτηνής, έπειτα από 560 χρόνια σκλαβιάς — αρχικά υπό τους Οθωμανούς και, από το 1912, υπό τους Βουλγάρους.
Όπως μας ενημερώνει με μια πολύ αξιόλογη ανάρτησή της η ιστοσελίδα “Η Ροδόπη χθες και σήμερα”: Ο θρακικός χώρος, από αρχαιοτάτων χρόνων, αποτελούσε πάντοτε το σταυροδρόμι λαών της Ανατολής και της Δύσης. Οι διεθνείς συγκυρίες και η γεωγραφική της θέση επέβαλαν την καθυστέρηση της απελευθέρωσής της σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα.
Η πρώτη απελευθέρωση πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 1913. Ήταν όμως πολύ σύντομη, καθώς διήρκεσε μόλις λίγες εβδομάδες. Με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου, η Δυτική Θράκη παραχωρήθηκε εκ νέου στη Βουλγαρία. Ακολούθησαν ακόμη επτά χρόνια καταπίεσης και διωγμών, μέχρι να πνεύσει οριστικά ο άνεμος της ελευθερίας στις 14 Μαΐου 1920.
Καθοριστικό ρόλο στην απελευθέρωση διαδραμάτισε η διπλωματική δράση του εκπροσώπου της ελληνικής κυβέρνησης στη Θράκη, Χαρισίου Βαμβακά, που έδωσε σημαντική δύναμη στα χέρια του τότε πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου, που μέσα από διαπραγματεύσεις έδινε αγώνα στην Ευρώπη για την τύχη της Θράκης.
Η επιτυχία αυτή οδήγησε στην επιστροφή των προσφύγων στις εστίες τους, καθώς και στην προετοιμασία του ελληνικού στρατού για την κατάληψη της Δυτικής Θράκης. Ως ημερομηνία έναρξης των επιχειρήσεων ορίστηκε η 14η Μαΐου 1920.
Την ιστορική εκείνη ημέρα ολοκληρώθηκε ομαλά η κατάληψη της Κομοτηνής, η οποία από το πρωί ήταν στολισμένη στα γαλανόλευκα, όταν δόθηκε το σύνθημα της εκκίνησης του ελληνικού στρατού, με προπορευόμενους τους σαλπιγκτές. Οι στρατιώτες, με πλήρη εξάρτυση, παρελαύνουν στους δρόμους της σημαιοστολισμένης πόλης τραγουδώντας “Ξημέρωσε η χαραυγή και πήραμε την Θράκη”. Οι Κομοτηναίοι, ζητωκραυγάζοντας, υποδέχονται τους ελευθερωτές.
Η κεντρική πλατεία — η σημερινή πλατεία Ειρήνης — ήταν ασφυκτικά γεμάτη. Παρόντες ήταν η Ιεραρχία, οι δημοτικές αρχές, μαθητές και μαθήτριες με επικεφαλής καθηγητές και δασκάλους. Κοπέλες με τοπικές ενδυμασίες και κάνιστρα στα χέρια έραιναν με ροδοπέταλα το προελαύνον τάγμα. Οι ζητωκραυγές του ενθουσιασμένου πλήθους αντηχούσαν στις πλαγιές της Ροδόπης και γέμιζαν τον ηλιόλουστο ουρανό της Κομοτηνής.
Σημαντική είναι και η μαρτυρία στρατιώτη για τη συγκεκριμένη ημέρα:
«Διήλθομεν παρελαύνοντες την ωραίαν πόλιν και κατασκηνώσαμε προ των παλαιών χαμηλών στρατώνων, πιθανώς τουρκικών, που εστέγαζαν μέχρι τότε τον βουλγαρικόν στρατόν. Διά προληπτικούς λόγους δεν επετράπη η είσοδός μας εις τους στρατώνας. Την όλην παρέλασιν παρηκολούθει ο μέραρχος Παμίκος Ζυμβρακάκης μετά του επιτελείου του, πιθανώς δε και ο στρατηγός Σαρπύ. Ορισμένοι εξ ημών αντελήφθημεν την παρουσίαν του μεράρχου, ο οποίος παρακολουθούσε από ισόγειον διώροφης ή τριώροφης οικοδομής, πιθανώς του δημαρχείου της πόλεως.
Τας απογευματινάς ώρας της 14ης Μαΐου επετράπη εις ορισμένους υπαξιωματικούς και οπλίτας να επισκεφθούν την πόλιν της Κομοτηνής. Μεταξύ των ευνοηθέντων ήμουν και εγώ και έτσι έχω έκτοτε την ωραίαν ανάμνησιν από την πόλιν, με τους στενούς δρόμους, τα καλντερίμια και τον φιλόξενον ελληνικόν πληθυσμόν. Αναπολώ πάντοτε την Κομοτηνή της 14ης Μαΐου 1920».
Ακολουθούν παλιές επιχρωματισμένες ιστορικές φωτογραφίες της Κομοτηνής, από την 14η Μαΐου του 1920
Φωτος: FB- “Η Ροδόπη χθες και σήμερα”
