Τί θα κάνουμε με την αποδιοργάνωση της εργασίας λόγω τεχνολογίας και AI; (video)
Άρθρο του προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής του Κόμματος Πειρατών Ελλάδας
Πρόσφατα παρευρέθηκα στην παρουσίαση ενός βιβλίου για τα παράλληλα
νομίσματα, την επιστημονική επιμέλεια του οποίο έκανε για την Ελληνική έκδοση
ο καλός μου φίλος, Δρ Μανώλης Τζουβελέκας, μεταδιδακτορικός
ερευνητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το βιβλίο
ονομάζεται “Νομισματική Πολλαπλότητα Στην Τοπική Περιφερειακή Και Παγκόσμια
Οικονομία” [7]. Είναι ένα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα με κεφάλαια από 13
διαφορετικούς επιστήμονες από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου και της Δρ
Τζωρτζίνα Γκόμεζ που είχα την χαρά να γνωρίσω.
Στην παρουσίαση του βιβλίου ήταν ομιλητές και οι καθηγητές Γιώργος
Πάνος και Γρηγόρης Ζαρωτιάδης του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του
Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μπορείτε να
παρακολουθήσετε την παρουσίαση εδώ: https://www.youtube.com/watch?
Στο τέλος δέχτηκαν ερωτήσεις και έκανα μία σχετικά με το Βασικό Εισόδημα. Η
ερώτηση ήταν αυτή: “Γνωρίζουμε όλοι στο περιβάλλον της
σύγχρονης τεχνολογίας και οικονομίας δημιουργείται υπερσυσσώρευση του
χρήματος σε λίγους ενώ η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί τρομερή
αποδιοργάνωση της εργασίας.
Θα μπορούσε ένα παράλληλο νόμισμα να χρησιμοποιηθεί για την παροχή ενός
βασικού εισοδήματος, όταν δεν υπάρχει κεντρική πολιτική βούληση για κάτι
τέτοιο, με το κυρίαρχο νόμισμα;”
Ομολογώ ότι και οι δύο απαντήσεις που πήρα από τους καθηγητές ήταν
ενδιαφέρουσες και είχαν φυσικά την χρησιμότητά τους, αλλά δεν ήταν ακριβώς
πάνω σε αυτό που ρώτησα. Βέβαια δεν υπήρχε χρόνος για παραπάνω συζήτηση,
αλλιώς θα είχα κάνει επιπλέον ερωτήσεις και θα είχα ξεκαθαρίσει
περισσότερο τι εννοούσα με τον όρο “αποδιοργάνωση της εργασίας”.
Η αλήθεια είναι ότι η απάντηση του Δρ Γιώργος Πάνου με εξέπληξε ευχάριστα
καθώς φάνηκε να είναι υπέρ ενός βασικού εισοδήματος, υπό προϋποθέσεις. Η
ανησυχία του ήταν πάνω στο πως οι αποδέκτες χρησιμοποιούν το χρήμα που
δίδεται παράλληλα (υπάρχει ο νόμος του Γκρέσαμ που λέει ότι το λιγότερο
ισχυρό νόμισμα υπερισχύει ενώ το ισχυρότερο θησαυρίζεται) και έφερε ως
παράδειγμα την παράλληλη κυκλοφορία νομίσματος από τον Μαδούρο που
χρησιμοποιήθηκε όχι για την αγορά αγαθών όπως τρόφιμα, αλλά την αγορά
bitcoin.
Αν είχα το χρόνο θα είχα απαντήσει πάνω σε αυτό, ότι η χρήση ενός παράλληλου
νομίσματος με σωστό σχεδιασμό μπορεί να αποκλείσει την μετατροπή του σε άλλο
νόμισμα. Επίσης μπορεί να επιβληθεί και τέλος θησαύρισης που σημαίνει ότι
χάνει την αξία του αν δεν καταναλωθεί άμεσα. Επίσης ένα βασικό εισόδημα
απευθύνεται και σε ανθρώπους με άμεσες ανάγκες επιβίωσης που είναι σχεδόν
σίγουρο ότι θα το καταναλώσουν άμεσα.
Έτσι αν δοθεί ως ένα ελεύθερα διαπραγματεύσιμο ψηφιακό token χωρίς
όρια, ο καθηγητής Γιώργος Πάνου έχει απόλυτο δίκιο. Ως ένα μη-μετατρέψιμο,
τοπικό νόμισμα με ενσωματωμένο τέλος διακράτησης; Τότε η απειλή του Bitcoin (ή
αντίστοιχη) δεν υφίσταται.
Σχετικά τώρα με την απάντηση του Δρ. Γρηγόρη Ζαρωτιάδη, αυτή εστίασε στην
αύξηση της παραγωγικότητας από την χρήση νέας τεχνολογίας και πολύ σωστά,
νομίζω, είπε πως αν και η παραγωγικότητα έχει ανέβει πολύ, τα
τελευταία 120 χρόνια δεν υπήρξε καμία μείωση του χρόνου εργασίας και πως η
λύση που θα πρότεινε θα ήταν η εβδομάδα 30 ωρών με τις ίδιες απολαβές. Φυσικά
συμφωνώ 100% με αυτή τη μείωση.
Όμως, αυτό δεν λύνει το πρόβλημα της αποδιοργάνωσης της αγοράς εργασίας. Το
AI αυτή τη στιγμή αντικαθιστά εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας
και κυρίως εισαγωγικές θέσεις εργασίας. Αυτό δεν θα αλλάξει αν
μειώσουμε την εβδομάδα εργασίας. Όσο η παραγωγικότητα αυξάνεται δεν υπάρχει
λόγος δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, ειδικά εισαγωγικών.
Σύμφωνα με το World Bank & ILO Data, στις χώρες υψηλού εισοδήματος (με χρήση υψηλής
τεχνολογίας) η απασχόληση στη Γεωργίας είναι περίπου στο 3% ενώ στην βιομηχανία
ανάμεσα στο 15 και 20%. Δεδομένου ότι το εργατικό δυναμικό μίας χώρας είναι
περίπου το 50% του πληθυσμού, αυτό σημαίνει ότι το 10% του πληθυσμού αρκεί
για να κινεί τον υλικό κόσμο μίας προηγμένης χώρας. Αυτή τη στιγμή, σε
παγκόσμιο επίπεδο εργάζεται περίπου το 40% του πληθυσμού (3,5δις) αλλά το ποσοστό
αυτό βαίνει γρήγορα μειούμενο είτε λόγο της τεχνολογίας, είτε της γήρανσης
του πληθυσμού. Το υπόλοιπο 25% ως 30% του πληθυσμού (εκτός γεωργίας και
παραγωγής) δουλεύει στα λεγόμενα Bullshit jobs που δεν παράγουν άμεση αξία και
αντικαθίστανται γρήγορα πλέον από την τεχνολογία.
Έχω μαζέψει μία σειρά από βιβλία που μιλάνε πάνω σε αυτά τα προβλήματα και
εκφράζουν κάποιες θεωρίες ή θέσεις γνωστών οικονομολόγων (φυσικά όλοι
πρέπει να γνωρίζουμε τον Κέυνς) που μπορούν να αναγνωστούν από όσους
θέλουν να μάθουν περισσότερα για το θέμα.
Σίγουρα το UBI είναι μία λύση (για μένα η καλύτερη), δεν είναι όμως πανάκεια.
Πιθανών να υπάρχουν και άλλες λύσεις και προτείνω έναν διάλογο που θα φέρει
το πρόβλημα στο προσκήνιο πριν γιγαντωθεί περισσότερο και θα ψάξει
για θεσμικές και οικονομικές λύσεις.
Βασίλης Περαντζάκης, Πρόεδρος Διοικούσας Επιτροπής
Κόμματος Πειρατών Ελλάδας -Προγραμματιστής/Αναλυτής, Υπεύθυνος RND
info@pirateparty.gr