Κατάθλιψη: Μπορούν τα μάτια να αποκαλύψουν ενδείξεις της;

Η έκφραση «τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής» αποκτά ένα διαφορετικό νόημα μέσα από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Οι επιστήμονες εξετάζουν κατά πόσο ο αμφιβληστροειδής και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στο πίσω μέρος του ματιού θα μπορούσαν να συνδέονται με την κατάθλιψη και, στο μέλλον, να προσφέρουν ένα επιπλέον εργαλείο για την αναγνώρισή της.

Ο αμφιβληστροειδής αποτελεί τμήμα του κεντρικού νευρικού συστήματος και παρουσιάζει αρκετές ανατομικές και βιολογικές ομοιότητες με τον εγκέφαλο. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές εξετάζουν αν ορισμένες αλλαγές στα μάτια μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για διεργασίες που συμβαίνουν στο νευρικό σύστημα.

Μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Translational Psychiatry, επικεντρώθηκε στην κατάθλιψη και στη μορφολογία του οπτικού δίσκου, δηλαδή της περιοχής στο πίσω μέρος του ματιού όπου συγκεντρώνονται οι νευρικές ίνες του αμφιβληστροειδούς και σχηματίζουν το οπτικό νεύρο.

Ποιες διαφορές εντοπίστηκαν

Οι επιστήμονες μελέτησαν συνολικά 412 άτομα, χρησιμοποιώντας δεδομένα από δύο διαφορετικές ερευνητικές ομάδες: την UK Biobank και την Guangdong Ophthalmic-Psychological Health Study στην Κίνα.

Η ανάλυση έδειξε δύο χαρακτηριστικές διαφοροποιήσεις στον οπτικό δίσκο των συμμετεχόντων που είχαν κατάθλιψη. Συγκεκριμένα, παρουσίαζε μεγαλύτερη στρογγυλότητα αλλά και αυξημένη γωνία κλίσης σε σχέση με τα άτομα που δεν είχαν κατάθλιψη.

Το ενδιαφέρον είναι ότι παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και στις δύο ανεξάρτητες ομάδες, παρά τις διαφορετικές πληθυσμιακές και ερευνητικές συνθήκες.

Πώς συνδέονται ο αμφιβληστροειδής και ο εγκέφαλος;

Οι ερευνητές θέλησαν στη συνέχεια να διερευνήσουν αν υπήρχε κάποιος κοινός βιολογικός μηχανισμός που θα μπορούσε να εξηγεί τη συγκεκριμένη σχέση. Για τον λόγο αυτό εξέτασαν και πρωτεΐνες που κυκλοφορούν στο αίμα.

Βρήκαν ότι η αυξημένη στρογγυλότητα του οπτικού δίσκου συνδεόταν με δύο πρωτεΐνες, τις LRRN1 και PRL, οι οποίες έχουν ήδη συσχετιστεί με την κατάθλιψη.

Οι συγκεκριμένες πρωτεΐνες εντοπίζονται τόσο στον αμφιβληστροειδή όσο και σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων, όπως ο εγκεφαλικός φλοιός, ο θάλαμος και ο ιππόκαμπος.

Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την υπόθεση ότι μπορεί να υπάρχουν κοινοί βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν την κατάθλιψη με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του οπτικού δίσκου. Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εξηγήσουν με ακρίβεια πώς λειτουργεί αυτή η σύνδεση.

Μπορεί μια εξέταση ματιών να εντοπίσει την κατάθλιψη;

Προς το παρόν, όχι.

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η κατάθλιψη μπορεί να διαγνωστεί μέσα από μια οφθαλμολογική εξέταση. Τα χαρακτηριστικά που εντοπίστηκαν στον οπτικό δίσκο δεν αποτελούν σήμερα διαγνωστικό τεστ για την ψυχική διαταραχή.

Επιπλέον, επειδή πρόκειται για διατομεακή έρευνα, οι επιστήμονες μπορούν να διαπιστώσουν μια συσχέτιση ανάμεσα σε δύο παράγοντες, αλλά όχι να αποδείξουν ότι ο ένας προκαλεί τον άλλον. Το σχετικά περιορισμένο μέγεθος των ομάδων αποτελεί επίσης έναν σημαντικό περιορισμό, γι’ αυτό απαιτούνται μεγαλύτερες και πιο εκτεταμένες μελέτες.

Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν στο μέλλον, η μορφολογία του οπτικού δίσκου θα μπορούσε να εξεταστεί ως ένας αντικειμενικός και μη επεμβατικός βιοδείκτης, ο οποίος θα συμπληρώνει τις υπάρχουσες μεθόδους αξιολόγησης της κατάθλιψης.

Τα μάτια, επομένως, δεν μπορούν σήμερα να «δείξουν» αν κάποιος πάσχει από κατάθλιψη. Η έρευνα, όμως, δείχνει ότι ίσως αποτελούν ένα ενδιαφέρον παράθυρο προς τον εγκέφαλο και να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τους βιολογικούς μηχανισμούς που συνδέονται με την ψυχική υγεία.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ