Νέα μελέτη για το «φαινόμενο της πρώτης νύχτας» – Γιατί δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε σε άγνωστα μέρη;

Έχετε παρατηρήσει ότι όταν κοιμάστε για πρώτη φορά σε ένα ξενοδοχείο, σε ένα εξοχικό ή στο σπίτι κάποιου φίλου, ο ύπνος σας δεν είναι τόσο εύκολος ή ξεκούραστος; Το φαινόμενο αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο και είναι γνωστό ως «φαινόμενο της πρώτης νύχτας» (first-night effect). Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση του εγκεφάλου όταν χρειάζεται να προσαρμοστεί σε ένα άγνωστο περιβάλλον.

Λιγότερος και πιο διακοπτόμενος ύπνος

Έρευνες έχουν δείξει ότι κατά την πρώτη νύχτα σε έναν καινούργιο χώρο πολλοί άνθρωποι κοιμούνται για μικρότερο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, ο ύπνος μπορεί να είναι πιο ελαφρύς και να διακόπτεται συχνότερα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνολική διάρκεια του ύπνου μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 20 έως 30 λεπτά.

Γιατί ο εγκέφαλος παραμένει σε εγρήγορση;

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το φαινόμενο συνδέεται με έναν μηχανισμό που έχει εξελικτική βάση. Όταν οι άνθρωποι βρίσκονταν σε άγνωστα περιβάλλοντα, έπρεπε να είναι περισσότερο προσεκτικοί απέναντι σε πιθανούς κινδύνους. Έτσι, ένα μέρος του εγκεφάλου φαίνεται να παραμένει περισσότερο ενεργό κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Με αυτόν τον τρόπο, ο οργανισμός μπορεί να αντιδράσει γρηγορότερα σε κάποιο απρόσμενο ερέθισμα. Ως αποτέλεσμα, η πρώτη νύχτα σε έναν νέο χώρο μπορεί να χαρακτηρίζεται όχι μόνο από μικρότερη διάρκεια ύπνου, αλλά και από χαμηλότερη ποιότητά του.

Ποιοι το βιώνουν εντονότερα;

Το «φαινόμενο της πρώτης νύχτας» μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους κάθε ηλικίας. Ωστόσο, φαίνεται να είναι πιο έντονο σε παιδιά, εφήβους και ηλικιωμένους, ενώ οι άνθρωποι γύρω στην ηλικία των 20 ετών φαίνεται να επηρεάζονται λιγότερο.

Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίζει και το άγχος. Όταν κάποιος ανησυχεί ότι δεν θα καταφέρει να κοιμηθεί, η ίδια η σκέψη αυτή μπορεί να αυξήσει την ένταση και να κάνει ακόμη πιο δύσκολο τον ύπνο.

Φυσικά, δεν ευθύνεται αποκλειστικά η εγκεφαλική λειτουργία. Το διαφορετικό στρώμα ή μαξιλάρι, οι άγνωστοι ήχοι, ο φωτισμός, η χρήση ηλεκτρονικών συσκευών και η κούραση από ένα ταξίδι μπορούν επίσης να επηρεάσουν αρνητικά τον ύπνο.

Τι μπορούμε να κάνουμε για καλύτερο ύπνο;

Για να προσαρμοστεί ευκολότερα ο οργανισμός, είναι χρήσιμο να διατηρούμε όσο γίνεται τη συνηθισμένη μας βραδινή ρουτίνα ακόμη και όταν βρισκόμαστε μακριά από το σπίτι. Ένα ήσυχο, σκοτεινό και δροσερό δωμάτιο μπορεί να συμβάλει στη χαλάρωση, όπως και η απομάκρυνση από τις οθόνες πριν από την ώρα του ύπνου.

Βοηθητικό μπορεί να είναι και ένα αντικείμενο που έχουμε συνηθίσει να χρησιμοποιούμε, όπως το προσωπικό μας μαξιλάρι, καθώς μπορεί να κάνει το άγνωστο περιβάλλον να μοιάζει περισσότερο οικείο. Επίσης, η ανάγνωση ενός βιβλίου ή λίγα λεπτά χαλάρωσης πριν κοιμηθούμε μπορούν να βοηθήσουν το σώμα και το μυαλό να προετοιμαστούν για τον ύπνο.

Αν κάποιος πρόκειται να έχει μια σημαντική υποχρέωση την επόμενη ημέρα, όπως μια παρουσίαση ή μια απαιτητική εκδήλωση, είναι προτιμότερο να φτάσει στον προορισμό του μία ημέρα νωρίτερα. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται χρόνος στον οργανισμό να προσαρμοστεί και να εξασφαλίσει καλύτερο ύπνο τη δεύτερη νύχτα.

Ένα φυσιολογικό και προσωρινό φαινόμενο

Το «φαινόμενο της πρώτης νύχτας» δεν αποτελεί συνήθως λόγο ανησυχίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι προσωρινό και υποχωρεί μόλις ο εγκέφαλος εξοικειωθεί με το νέο περιβάλλον και αντιληφθεί ότι δεν υπάρχει κάποιος κίνδυνος.

Επομένως, ακόμη κι αν η πρώτη νύχτα μακριά από το σπίτι δεν είναι ιδιαίτερα ξεκούραστη, είναι πιθανό ο ύπνος να επανέλθει γρήγορα στους φυσιολογικούς του ρυθμούς τις επόμενες ημέρες.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ