Άνοια: Γιατί η σωματική δραστηριότητα στη δουλειά μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Η σωματική δραστηριότητα θεωρείται σημαντική για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου όσο μεγαλώνουμε. Όμως, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη, φαίνεται πως έχει σημασία όχι μόνο το πόσο κινούμαστε, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο πραγματοποιείται αυτή η δραστηριότητα.

Θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι ένας άνθρωπος που εργάζεται καθημερινά σε μια σωματικά απαιτητική δουλειά απολαμβάνει παρόμοια οφέλη με εκείνον που γυμνάζεται στον ελεύθερο χρόνο του. Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα και την υγεία του εγκεφάλου είναι πιο σύνθετη.

Μια μεγάλη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Public Health, έδειξε ότι η έντονη σωματική δραστηριότητα κατά τον ελεύθερο χρόνο συσχετίστηκε με 24% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Αντίθετα, τα υψηλά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εργασίας συνδέθηκαν με 20% υψηλότερο κίνδυνο.

Τι έδειξε η μεγάλη έρευνα

Οι ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από 74 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 4,2 εκατομμύρια άνθρωποι. Η διάμεση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν περίπου 67 έτη, ενώ η παρακολούθησή τους διήρκεσε κατά μέσο όρο 10 χρόνια.

Στόχος ήταν να εξεταστεί η σχέση ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές σωματικής δραστηριότητας και την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ και της αγγειακής άνοιας.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «παράδοξο της σωματικής δραστηριότητας». Με απλά λόγια, η άσκηση που επιλέγουμε να κάνουμε στον ελεύθερο χρόνο φαίνεται να σχετίζεται με οφέλη για την υγεία, ενώ η έντονη σωματική προσπάθεια που αποτελεί μέρος της εργασίας δεν φαίνεται να προσφέρει απαραίτητα την ίδια προστατευτική επίδραση.

Ποιες εργασίες είναι περισσότερο απαιτητικές;

Οι σωματικά δύσκολες δουλειές μπορεί να περιλαμβάνουν συνεχείς επαναλαμβανόμενες κινήσεις, πολλές ώρες όρθιας εργασίας, συχνή ανύψωση ή μεταφορά αντικειμένων και περιορισμένο χρόνο για ξεκούραση.

Τέτοιες συνθήκες συναντώνται σε αρκετά χειρωνακτικά επαγγέλματα, αλλά και σε ορισμένες εργασίες που σχετίζονται με τον κατασκευαστικό κλάδο.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η σωματική κίνηση στη δουλειά προκαλεί άνοια. Η μελέτη καταγράφει μια συσχέτιση και όχι σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι πίσω από αυτή τη συσχέτιση μπορεί να υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί παράγοντες που συνδέονται με τις συγκεκριμένες εργασιακές συνθήκες.

Δεν είναι απαραίτητα η σωματική εργασία το πρόβλημα

Υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στην άσκηση που επιλέγουμε και στη σωματική προσπάθεια που απαιτεί μια δουλειά.

Κατά την εργασία, ο εργαζόμενος μπορεί να χρειάζεται να επαναλαμβάνει τις ίδιες κινήσεις για πολλές ώρες, ανεξάρτητα από το επίπεδο κόπωσης. Ο χρόνος ανάπαυσης μπορεί επίσης να είναι περιορισμένος, με αποτέλεσμα η καταπόνηση να συσσωρεύεται.

Επιπλέον, ορισμένα χειρωνακτικά επαγγέλματα μπορεί να συνδέονται με άλλες απαιτητικές συνθήκες, όπως έντονο εργασιακό στρες, θόρυβο, ατμοσφαιρική ρύπανση, δύσκολα ή ακανόνιστα ωράρια και άλλους επαγγελματικούς παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την υγεία.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι ότι οι άνθρωποι που εργάζονται πολλές ώρες σε απαιτητικές σωματικά δουλειές μπορεί να διαθέτουν λιγότερο χρόνο ή ενέργεια για δραστηριότητες άσκησης και χαλάρωσης στον ελεύθερο χρόνο τους.

Γιατί η άσκηση στον ελεύθερο χρόνο είναι διαφορετική

Το περπάτημα, το κολύμπι, η ποδηλασία ή μια προπόνηση έχουν ένα σημαντικό κοινό χαρακτηριστικό: συνήθως έχουμε τη δυνατότητα να αποφασίσουμε εμείς πότε θα ξεκινήσουμε, πόσο θα κινηθούμε και πότε θα σταματήσουμε.

Παράλληλα, η άσκηση στον ελεύθερο χρόνο μπορεί να συνδυάζεται με κοινωνική επαφή, ευχάριστες δραστηριότητες και μείωση της έντασης, ενώ στη συνέχεια υπάρχει συνήθως χρόνος για αποκατάσταση.

Αντίθετα, η σωματική δραστηριότητα που αποτελεί μέρος της εργασίας πραγματοποιείται μέσα σε ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό πλαίσιο και συχνά συνοδεύεται από απαιτήσεις που δεν μπορούμε εύκολα να προσαρμόσουμε.

Το σημαντικό μήνυμα της μελέτης

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι οι άνθρωποι που κάνουν χειρωνακτική εργασία πρέπει να φοβούνται ότι η δουλειά τους θα προκαλέσει άνοια. Η έρευνα δείχνει μια στατιστική συσχέτιση και υπογραμμίζει ότι η σωματική δραστηριότητα δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις συνθήκες.

Το σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι, όταν εξετάζουμε τη σχέση ανάμεσα στην κίνηση και την υγεία του εγκεφάλου, πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη το είδος, την ένταση, τη διάρκεια και κυρίως το πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η σωματική δραστηριότητα.

Με άλλα λόγια, το να κινούμαστε περισσότερο δεν είναι από μόνο του ολόκληρη η εικόνα. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κινούμαστε φαίνεται να έχουν επίσης σημασία.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ