Θεραπείες με πλάσμα αίματος: Τι είναι το PRP και πότε εφαρμόζεται η πλασμαφαίρεση;

Οι θεραπείες που αξιοποιούν το πλάσμα του αίματος χρησιμοποιούνται για διαφορετικούς ιατρικούς σκοπούς. Πώς λειτουργούν το PRP και η πλασμαφαίρεση, σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζονται και ποιες πιθανές επιπλοκές μπορεί να προκαλέσουν;

Το αίμα αποτελείται από κύτταρα, όπως τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια, αλλά και από το πλάσμα, δηλαδή το υγρό τμήμα του. Το πλάσμα αντιπροσωπεύει περισσότερο από το μισό του συνολικού όγκου του αίματος και λειτουργεί ως μέσο μεταφοράς διαφόρων ουσιών, μεταξύ των οποίων πρωτεΐνες, αντισώματα, ορμόνες, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Το πλάσμα μπορεί να αξιοποιηθεί με διαφορετικούς τρόπους στην ιατρική. Δύο χαρακτηριστικές εφαρμογές είναι το PRP και η πλασμαφαίρεση. Παρότι και οι δύο σχετίζονται με το πλάσμα, πρόκειται για διαφορετικές διαδικασίες με διαφορετικό σκοπό.

PRP: Πώς πραγματοποιείται;

Το PRP προέρχεται από τον όρο Platelet-Rich Plasma, δηλαδή «πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια».

Η διαδικασία ξεκινά με τη λήψη μικρής ποσότητας αίματος από τον ίδιο τον ασθενή. Στη συνέχεια, το δείγμα υποβάλλεται σε ειδική επεξεργασία, ώστε να διαχωριστούν τα συστατικά του αίματος και να δημιουργηθεί ένα παρασκεύασμα με αυξημένη συγκέντρωση αιμοπεταλίων.

Το συγκεκριμένο υλικό εγχέεται στη συνέχεια στην περιοχή του σώματος όπου χρειάζεται να εφαρμοστεί η θεραπεία.

Η επιλογή των αιμοπεταλίων σχετίζεται με το γεγονός ότι, πέρα από τη συμμετοχή τους στην πήξη του αίματος, περιέχουν αυξητικούς παράγοντες και άλλες ουσίες που συνδέονται με τους φυσικούς μηχανισμούς επούλωσης και αποκατάστασης των ιστών.

Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το PRP;

Η χρήση του PRP έχει μελετηθεί ιδιαίτερα στην ορθοπαιδική και την αθλητιατρική. Μπορεί να εφαρμοστεί σε ορισμένες τενοντοπάθειες και άλλες μυοσκελετικές παθήσεις, ενώ έχει ερευνηθεί εκτενώς και για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται και στη δερματολογία, μεταξύ άλλων σε κάποιες μορφές τριχόπτωσης, καθώς και σε εφαρμογές της αισθητικής ιατρικής.

Ωστόσο, η χρήση του σε πολλές διαφορετικές παθήσεις δεν σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητά του έχει αποδειχθεί στον ίδιο βαθμό για όλες. Τα επιστημονικά στοιχεία δεν οδηγούν πάντα σε ξεκάθαρα συμπεράσματα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος. Μετα-ανάλυση του 2025, που συμπεριέλαβε 11 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες και συνολικά 1.616 ασθενείς, έδειξε μικρή βελτίωση στον πόνο για διάστημα έως έξι μηνών μετά τη θεραπεία. Το συγκεκριμένο όφελος, όμως, δεν παρατηρήθηκε στους 12 μήνες και η σημασία του σε κλινικό επίπεδο εξακολουθεί να συζητείται.

Πλασμαφαίρεση: Μια διαφορετική διαδικασία

Η πλασμαφαίρεση διαφέρει σημαντικά από το PRP, καθώς εδώ το πλάσμα δεν λαμβάνεται προκειμένου να εγχυθεί σε κάποια περιοχή του σώματος.

Κατά τη θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, το αίμα του ασθενούς περνά από ένα ειδικό μηχάνημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα από τα υπόλοιπα κύτταρα του αίματος. Το πλάσμα απομακρύνεται και τα υπόλοιπα συστατικά επιστρέφουν στον οργανισμό, μαζί με κατάλληλο υγρό που αναπληρώνει το μέρος του πλάσματος που αφαιρέθηκε.

Ο στόχος της διαδικασίας είναι να απομακρυνθούν ουσίες που βρίσκονται στο πλάσμα και μπορεί να συμβάλλουν στην εκδήλωση ή την επιδείνωση συγκεκριμένων ασθενειών. Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται παθολογικά αντισώματα ή ορισμένες πρωτεΐνες. Με την αφαίρεση του πλάσματος μειώνονται προσωρινά τα επίπεδα αυτών των ουσιών στην κυκλοφορία του αίματος.

Πότε μπορεί να χρειαστεί πλασμαφαίρεση;

Η πλασμαφαίρεση αποτελεί εξειδικευμένη θεραπευτική μέθοδο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένα σοβαρά αιματολογικά, νευρολογικά και αυτοάνοσα νοσήματα.

Η εφαρμογή της, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις παθήσεις. Οι επιστημονικές κατευθυντήριες οδηγίες αξιολογούν τις διαθέσιμες αποδείξεις και κατατάσσουν τις διάφορες χρήσεις της ανάλογα με το πόσο τεκμηριωμένη είναι η αποτελεσματικότητά της.

Έτσι, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί βασική θεραπευτική επιλογή, ενώ σε άλλες χρησιμοποιείται συμπληρωματικά ή μόνο όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι;

Όπως συμβαίνει με κάθε ιατρική διαδικασία, τόσο το PRP όσο και η πλασμαφαίρεση μπορεί να συνοδεύονται από ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι κίνδυνοι διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο.

Στην περίπτωση του PRP, επειδή χρησιμοποιείται υλικό που προέρχεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς, οι σοβαρές επιπλοκές είναι σχετικά σπάνιες. Παρ’ όλα αυτά, μπορεί να εμφανιστούν πόνος, οίδημα ή ενόχληση στο σημείο της ένεσης, ενώ υπάρχει και ο μικρός κίνδυνος επιπλοκών που συνοδεύει κάθε έγχυση, όπως μια λοίμωξη.

Η πλασμαφαίρεση είναι πιο σύνθετη διαδικασία και μπορεί να προκαλέσει, μεταξύ άλλων, πτώση της αρτηριακής πίεσης, μεταβολές στα επίπεδα ορισμένων ηλεκτρολυτών ή αντιδράσεις στα υγρά που χρησιμοποιούνται για την αναπλήρωση του πλάσματος.

Επιπλέον, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την τοποθέτηση του φλεβικού καθετήρα, όπως αιμορραγία, λοίμωξη ή θρόμβωση.

Για τον λόγο αυτό, η πλασμαφαίρεση πρέπει να πραγματοποιείται μόνο όταν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη και σε κατάλληλα εξοπλισμένο περιβάλλον, από εξειδικευμένο προσωπικό. Η συνεχής παρακολούθηση του ασθενούς είναι απαραίτητη, ώστε τυχόν επιπλοκές να αντιμετωπίζονται άμεσα.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ