Eustress: Πώς το «θετικό» στρες μπορεί να μας κινητοποιήσει

Όταν αναφερόμαστε στο στρες, συνήθως το συνδέουμε με αρνητικές καταστάσεις, όπως η πίεση, η έντονη ανησυχία, η κόπωση και η δυσκολία στον ύπνο. Ωστόσο, υπάρχει και μια διαφορετική μορφή στρες, η οποία μπορεί να έχει θετική επίδραση στη ζωή μας. Πρόκειται για το «eustress», δηλαδή το λεγόμενο καλό στρες. Είναι η ευχάριστη ένταση που μπορεί να αισθανόμαστε πριν από μια σημαντική ή συναρπαστική εμπειρία, όπως μια νέα εργασία, ένα ταξίδι, μια απαιτητική προπόνηση ή μια προσωπική πρόκληση.

Όταν η πίεση λειτουργεί θετικά

Το eustress μπορεί να προκαλεί στο σώμα αντιδράσεις παρόμοιες με εκείνες του άγχους. Οι παλμοί αυξάνονται, οι σκέψεις γίνονται πιο έντονες και αισθανόμαστε μεγαλύτερη σωματική εγρήγορση. Η βασική διαφορά βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε αυτό που συμβαίνει.

Όταν μια δυσκολία θεωρείται αντιμετωπίσιμη, μπορεί να μας δημιουργήσει ενθουσιασμό και να μας προσφέρει επιπλέον ενέργεια. Αντίθετα, όταν πιστεύουμε ότι δεν έχουμε τις δυνατότητες να ανταποκριθούμε, η ίδια ένταση μπορεί να εξελιχθεί σε distress, δηλαδή σε στρες που μας επιβαρύνει και μας εξαντλεί.

Οι προκλήσεις μπορούν να μας βγάλουν από τη ζώνη άνεσής μας

Το θετικό στρες εμφανίζεται συχνά σε καταστάσεις που απαιτούν από εμάς να ξεπεράσουμε τα συνηθισμένα μας όρια. Μπορεί να το αισθανθούμε πριν από μια συνέντευξη για μια θέση εργασίας που επιθυμούμε, πριν από ένα ταξίδι, κατά τη διάρκεια μιας απαιτητικής σωματικής δραστηριότητας ή όταν αποφασίζουμε να δοκιμάσουμε κάτι άγνωστο.

Ακόμη και γεγονότα που αρχικά μας προκαλούν φόβο ή ανασφάλεια μπορεί αργότερα να αποκτήσουν θετική σημασία. Ένας χωρισμός ή η απώλεια μιας δουλειάς, για παράδειγμα, μπορεί στην αρχή να προκαλούν έντονη ψυχολογική πίεση, αλλά στη συνέχεια να αποτελέσουν αφορμή για μια νέα αρχή, αλλαγές και προσωπική εξέλιξη.

Γιατί μπορεί να μας χρειάζεται λίγη πίεση;

Σε λογικά και διαχειρίσιμα επίπεδα, το eustress μπορεί να λειτουργήσει ως ένα είδος εσωτερικής κινητήριας δύναμης. Μπορεί να μας βοηθήσει να συγκεντρωθούμε καλύτερα, να δραστηριοποιηθούμε και να προσπαθήσουμε περισσότερο για την επίτευξη των στόχων μας.

Μια πρόκληση μπορεί να μας ωθήσει να αποφασίσουμε ότι αξίζει να προσπαθήσουμε, ακόμη κι αν δεν είμαστε βέβαιοι για το αποτέλεσμα. Όταν αντιμετωπίζουμε μικρές δυσκολίες και διαπιστώνουμε ότι μπορούμε να τις ξεπεράσουμε, ενισχύουμε σταδιακά την ανθεκτικότητα και την εμπιστοσύνη στις ικανότητές μας. Επομένως, ο στόχος δεν είναι να εξαφανίσουμε εντελώς το στρες από τη ζωή μας, αλλά να μπορούμε να το διατηρούμε σε επίπεδα που μπορούμε να διαχειριστούμε.

Ακόμη και το καλό στρες χρειάζεται όρια

Το γεγονός ότι το eustress μπορεί να μας προσφέρει ενέργεια και κίνητρο δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιδιώκουμε συνεχώς περισσότερη πίεση. Οι πολλές προθεσμίες, το γεμάτο πρόγραμμα, η υπερβολική άσκηση, οι συνεχείς κοινωνικές υποχρεώσεις και η διαρκής προσπάθεια να ανταποκριθούμε σε ολοένα περισσότερες απαιτήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε εξάντληση.

Ακόμη και το θετικό στρες, όταν γίνεται υπερβολικό ή παρατείνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να μετατραπεί σε χρόνιο στρες και να συμβάλει στην ψυχική και σωματική εξουθένωση.

Ένας τρόπος για να το διαχειριστούμε είναι να μάθουμε να διακρίνουμε μια πρόκληση από μια απειλή. Όταν βρισκόμαστε μπροστά σε μια δύσκολη κατάσταση, αντί να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στο ενδεχόμενο να αποτύχουμε, μπορούμε να σκεφτούμε ποια βήματα έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε για να την αντιμετωπίσουμε.

Παράλληλα, είναι χρήσιμο να επικεντρωνόμαστε σε όσα βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας και να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με ενθάρρυνση. Εξίσου σημαντική είναι και η ξεκούραση. Η άρνηση μιας επιπλέον υποχρέωσης, όταν έχουμε ήδη επιβαρυνθεί αρκετά, δεν αποτελεί αποτυχία αλλά έναν τρόπο να προστατεύουμε τον εαυτό μας και να φροντίζουμε τις ανάγκες μας.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ