Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής: Παρουσίαση του βιβλίου “Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής” του Δρ. Ηλία Μεσσίνα

Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιούνται με την ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. «Κομοτηνή Εν Δράσει», οι εκδόσεις Ινφογνώμων και ο «Παρατηρητής της Θράκης», σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του Δρ Ηλία Β. Μεσσίνα “Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής”  από τις εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ, την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στις 7μ.μ. στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής (Τσανάκλειο Μέγαρο) Δημοκρίτου 17, Κομοτηνή. Στις 5 μ.μ. θα προηγηθεί επίσκεψη στο χώρο της πρώην συναγωγής Μπεθ Ελ στο κάστρο.

Ο συγγραφέας, αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Δρ Ηλίας Β. Μεσσίνας θα αναφερθεί με διαφάνειες στο οδοιπορικό του στις συναγωγές της Ελλάδος με έμφαση στη συναγωγή Μπεθ Ελ της Κομοτηνής πριν το Ολοκαύτωμα.
Στην εκδήλωση για το βιβλίο θα μιλήσουν οι: Βασίλης Ριτζαλέος – Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Γιώργος Ευφραιμίδης – Αρχιτέκτων Μηχανικός, MSc «Προστασία, Αποκατάσταση και Ανάδειξη
Ιστορικών Κτιρίων και Συνόλων».
Την εκδήλωση θα συντονίσει η αρχιτέκτων Αγγελική Κουγιουμτζόγλου.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται με τη συνδιοργάνωση του Εργαστηρίου Νεότερης και Σύγχρονης Ιστοριας της ΣΑΕ/ΔΠΘ.

Το βιβλίο: Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής συνοψίζει έξι
δεκαετίες έρευνας πεδίου και αρχειακής τεκμηρίωσης των συναγωγών της Ελλάδος, μία έρευνα που
ξεκίνησε ο συγγραφέας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αποτυπώνοντας συναγωγές που στέκουν
μέχρι σήμερα και άλλες που κατεδαφίστηκαν λίγα χρόνια αργότερα.
Η έρευνα του συγγραφέα, εμπλουτίστηκε από το σπάνιο αρχείο του αρχιτέκτονα Σεμτώβ Σαμουήλ
(1939-2009), που παραδόθηκε στον συγγραφέα από τους συγγενείς του. Ο Σαμουήλ ως φοιτητής
αρχιτεκτονικής, με προτροπή του καθηγητή Νίκου Μουτσόπουλου, πραγματοποίησε το 1960/61
επισκέψεις σε συναγωγές σε όλη την ελληνική επικράτεια, τεκμηριώνοντας συναγωγές άλλες
ερειπωμένες και άλλες σε χρήση, φωτογραφικά και με πλήρεις αρχιτεκτονικές αποτυπώσεις. Το
μοναδικό τεκμήριο για τις συναγωγές αυτές, που αργότερα κατεδαφίστηκαν, είναι το αρχείο Σαμουήλ
το οποίο σταδιακά ψηφιοποιείται με τρισδιάστατες αναπαραστάσεις και δημιουργία ψηφιακών
μοντέλων εικονικής πραγματικότητας των συναγωγών αυτών.
Το βιβλίο είναι ένα σπάνιο αρχείο 453 σελίδων, με 272 φωτογραφίες, ψηφιακοί χάρτες και 237
αρχιτεκτονικά σχέδια και διαγράμματα που συμπληρώνει τα κενά της ιστορικής αφήγησης,
αρχιτεκτονικής συνέχειας και αστικής εμπειρίας σε πόλεις που οι συναγωγές αποτελούν πλέον ‘αόρατα’
μνημεία που, λόγω της ανοικοδόμησης και του εκσυγχρονισμού των πόλεων, κινδυνεύουν να
ξεχαστούν. Στο βιβλίο καταγράφονται πάνω από 100 συναγωγές σε όλη την Ελλάδα, με σύντομες
ιστορικές και αρχιτεκτονικές περιγραφές, πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ψηφιακούς χάρτες, βιβλιογραφία
και αρχειακές πηγές.
Το βιβλίο συμπληρώνει ένα τεράστιο κενό στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Ιδιαίτερα όσον
αφορά στη φωτογραφική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση και τα ιστορικά στοιχεία, από έρευνα, έρευνα
πεδίου και αρχειακή έρευνα σε αρχεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αποτελεί πλέον το πιό πλήρες
και εμπεριστατωμένο σύγγραμμα και σημείο αναφοράς στο χώρο αυτό. Η αγγλική μετάφραση του
βιβλίου αναμένεται στις αρχές του 2027.
Με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης της ενσωμάτωσης των Εβραϊκών Μνημείων του Ελλαδικού
χώρου στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο» του Υπουργείου
Πολιτισμού σε συνεργασία με τον συγγραφέα, το βιβλίο χαιρετίζει η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα
Μενδώνη και ο Πρόεδρος του ΚΙΣΕ Δαυίδ Σαλτιέλ, ενώ το προλογίζει ο ακαδημαϊκός καθηγητής
και αρχιτέκτονας Μανόλης Κορρές.

Μετά την παρουσίαση, ο συγγραφέας θα υπογράψει αντίτυπα του βιβλίου.

Έγραψαν για τον συγγραφέα:
-«Ο Ηλίας Μεσσίνας έχει θέσει ως αποστολή του να καταγράψει την σωζόμενη εβραϊκή κληρονομιά
της Ελλάδας.» Samuel D. Gruber, Πρόεδρος του International Survey of Jewish
Monuments
-«Ο Ηλίας Μεσσίνας ήταν από τους πρώτους, όταν σε νεαρή ηλικία και σε κλίμα σχετικής
αδιαφορίας, αν όχι αρνητικότητας, έθεσε στη δημόσια συζήτηση το θέμα της διάσωσης των
συναγωγών στην Ελλάδα». Νίκος Βατόπουλος, Δημοσιογράφος, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
-«Ωφείλουμε πολλά στον Ηλία Μεσσίνα για το έργο του στις αναστηλώσεις και τη διάσωση των
μνημείων του Εβραϊκού Ελληνισμού». Καθ. Γιώργος Τσιγάρας, Πρόεδρος Τμήματος
Ιστορίας και Εθνολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
-«Ο αρχιτέκτων Ηλίας Μεσσίνας αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη, διάσωση και αναστήλωση των
ελληνικών συναγωγών [παρόλο που] η ελληνική κοινωνία, δεν ήταν ακόμη ώριμη, ώστε να
αντιληφθεί τον πολιτισμικό [αυτό] πλούτο.» Θρασύβουλος Παπαστρατής, Δικηγόρος ΜΑ Δημόσιας Ιστορίας

Βιογραφικό του συγγραφέα:

Ο Ηλίας Μεσσίνας (1964-) είναι αρχιτέκτονας και πολεοδόμος, σύμβουλος αειφορίας και
δημόσιας διαβούλευσης. Απόφοιτος του Κολλεγίου Αθηνών, του Yale School of Architecture, της
Ακαδημίας Bezalel, κάτοχος διδακτορικού στη Χωροταξία και MSc σε «Περιβάλλον και Ανάπτυξη»
από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, με postdoctoral fellowship από το Faculty of Architecture and
Town Planning του Technion Institute of Technology και με έρευνα πάνω στο βιοκλιματικό σχεδιασμό
στο Desert Architecture Unit του Πανεπιστημίου Ben Gurion.
Ανέλαβε για πρώτη φορά την εκτενή μελέτη και αποτύπωση των συναγωγών στην Ελλάδα το
1993, την οποία και δημοσίευσε εκτενώς στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Από το 1995 έως το 2023
ανέλαβε με συνεργάτες, τη μελέτη και αναπαλαίωση συναγωγών σε πόλεις ανά την Ελλάδα. Το
2022-2023 ανέλαβε για τη Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου
Πολιτισμού τον εμπλουτισμό του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του «Αρχαιολογικού
Κτηματολογίου» του Υπουργείου Πολιτισμού με την ενσωμάτωση των Εβραϊκών Μνημείων του
Ελλαδικού χώρου.
Δημιουργός του «ECOWEEK» που από το 2005 προωθεί τον αειφορικό και συμμετοχικό
σχεδιασμό, την κυκλική οικονομία, την καινοτομία και τη δημόσια διαβούλευση σε 18 χώρες.
Είναι συγγραφέας 16 βιβλίων και δεκάδων άρθρων για την πολιτιστική κληρονομιά, τις συναγωγές
της Ελλάδος και τον αειφορικό σχεδιασμό. Έχει βραβευτεί για το έργο του και υπήρξε υποψήφιος για
τα βραβεία Tallberg/Eliasson Global Leadership και European Prize, ενώ περιλαμβανόταν στον
κατάλογο της ελληνικής συμμετοχής στη Μπιενάλε, το 2006.
Διδάσκει αειφορικό σχεδιασμό στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι παντρεμένος με την Υβέτ και
έχουν τρεις κόρες, τη Μάγια, τη Νόα και την Έντεν.
Άλλα έργα του συγγραφέα από τις εκδόσεις Ινφογνώμων: «Η Συναγωγή» (2022), «Το Συναγώι» (2023), «Το Καλ» (2024), «The Synagogue» (2025)