Εμφανίσεις Γλαυκοκαρχαριών κοντά στην ακτή

Οι καρχαρίες δεν αποτελούν λόγο πανικού, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι των ελληνικών θαλασσών!

Τις τελευταίες ημέρες καταγράφουμε συνεχόμενα περιστατικά εμφάνισης Γλαυκοκαρχαριών κοντά στην ακτή σε παραλίες του Σαρωνικού και του Κορινθιακού. Μετά τις Κεχριές, άτομο Γλαυκοκαρχαρία εθεάθη και στο Παλαιό Καλαμάκι. Οι εμφανίσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον κι ανησυχία στα μέσα ενημέρωσης, στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και σε κατοίκους των περιοχών, οι οποίοι επικοινωνούν μαζί μας μόλις αντιληφθούν είτε κάποιο άτομο καρχαρία κοντά στη στεριά, είτε άλλα είδη ψαριών που συγχέουν με καρχαρίες.

Το είδος που καταγράφεται κυρίως τις τελευταίες ημέρες είναι ο Γλαυκοκαρχαρίας (Prionace glauca), ένα είδος που απαντάται σε όλες τις ελληνικές θάλασσες. Παρότι πρόκειται για έναν από τους πιο γνωστούς καρχαρίες παγκοσμίως, οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν σημαντική μείωση τις τελευταίες δεκαετίες εξαιτίας της υπεραλίευσης και της διεθνούς εμπορίας πτερυγίων. Στη Μεσόγειο ο γλαυκοκαρχαρίας αξιολογείται ως Κρισίμως Κινδυνεύον είδος, δηλαδή βρίσκεται ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση από την περιοχή, ενώ προστατεύεται από διεθνή νομοθεσία.

Τα τελευταία χρόνια δημιουργείται η εντύπωση ότι οι εμφανίσεις καρχαριών αυξάνονται. Ωστόσο, αυτό φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με την ευρύτερη χρήση κινητών τηλεφώνων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και με την αυξημένη παρουσία ανθρώπων στη θάλασσα, γεγονός που οδηγεί απλά σε περισσότερες καταγραφές και δημοσιοποίηση περιστατικών. Επιπλέον, πολλές είναι οι δημοσιεύσεις που τελικά δεν αποτελούν πραγματικότητα, αλλά κατασκευάσματα Τεχνητής Νοημοσύνης ή αναπαραγωγής υλικού που παρουσιάζεται ως νέο.

Η διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία δεν υποστηρίζει καμία αύξηση των πληθυσμών ή των εμφανίσεων καρχαριών στη Μεσόγειο. Αντίθετα, πολλά είδη καρχαριών και σαλαχιών παραμένουν σε ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση διατήρησης, αντιμετωπίζοντας έντονες πιέσεις από την υπεραλίευση και την υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Οι καρχαρίες δεν «εισβάλλουν» στις θάλασσές μας και κανένα νέο είδος δεν έχει καταγραφεί τον τελευταίο αιώνα! Εμείς μοιραζόμαστε τον χώρο με είδη που υπήρχαν εκεί πολύ πριν από εμάς.

Στην Ελλάδα καταγράφονται 31 είδη καρχαριών, 25 είδη σαλαχιών και 1 είδος χίμαιρας, με πολλά από αυτά να απειλούνται με εξαφάνιση τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και στις ελληνικές θάλασσες. Η Μεσόγειος θεωρείται σήμερα μία από τις πιο επικίνδυνες περιοχές στον κόσμο για τους καρχαρίες και τα σαλάχια, καθώς περισσότερο από το 50% των ειδών αντιμετωπίζουν κίνδυνο εξαφάνισης λόγω υπεραλίευσης, υποβάθμισης ενδιαιτημάτων και παράνομης διακίνησης.

Στην Ελλάδα, το 68% των ειδών καρχαριών, το 48% των ειδών σαλαχιών και η μοναδική χίμαιρα που απαντάται στη χώρα κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

Παράλληλα, μεγάλο μέρος των ειδών αυτών προστατεύεται από την ελληνική κι ευρωπαϊκή νομοθεσία. Παρ’ όλα αυτά, προστατευόμενα είδη συνεχίζουν να αλιεύονται ή ακόμη και να καταλήγουν στην αγορά και στην κατανάλωση, συχνά χωρίς οι πολίτες να γνωρίζουν τι πραγματικά αγοράζουν.

Η παρουσία καρχαριών κοντά στις ακτές δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με φόβο ή επιθετικότητα. Αντίθετα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σεβασμό στην άγρια ζωή και ψυχραιμία απέναντι στο άγνωστο. Γι’ Αυτό:

·  αποφεύγουμε την παρενόχληση ή την καταδίωξη του ζώου,

·  βγαίνουμε ήρεμα από το νερό εφόσον κριθεί απαραίτητο,

·  δεν επιχειρούμε να το πλησιάσουμε για φωτογραφίες ή βίντεο,

·  ενημερώνουμε τους αρμόδιους φορείς και τις λιμενικές αρχές.

· αν θέλουμε να επισκεφτούμε μια παραλία, για την οποία έχουμε επιφυλάξεις, ή να κάνουμε ψαροντούφεκο, ενημερωνόμαστε από το τοπικό λιμεναρχείο.

Οι πιθανότητες αρνητικής αλληλεπίδρασης ανθρώπου και καρχαρία στη Μεσόγειο παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές. Αντίθετα, ο πραγματικός κίνδυνος αφορά τους ίδιους τους καρχαρίες, καθώς χιλιάδες άτομα σκοτώνονται κάθε χρόνο στη Μεσόγειο από αλιευτικές δραστηριότητες. Η προστασία των καρχαριών και σαλαχιών δεν αφορά μόνο τα ίδια τα είδη. Αφορά τη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τελικά τη διατήρηση υγιών θαλασσών για όλους μας.