Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης: Με επιτυχία τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας “Γιάννης και Μίλτος Μανάκια: Τα πρόσωπα πίσω από το φακό”

Την ιστορία των αδερφών Μανάκια και την αποτύπωση της οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής των Βλάχων καθώς και άλλων πληθυσμιακών ομάδων των Βαλκανίων στις αρχές του 20ου αιώνα είχε την ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό που παραβρέθηκε στα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας “Γιάννης και Μίλτος Μανάκια: Τα πρόσωπα πίσω από το φακό”.

(αναδημοσίευση από το fthrace.gr)

Όπως σημείωσε στο καλωσόρισμά της η νέα πρόεδρος του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, κα Χαρά Χριστοδούλου, η έκθεση παρουσιάζεται στην Ξάνθη στο πλαίσιο της συνεργασίας του Ιδρύματος με το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ), η οποία αποσκοπεί στην ενδυνάμωση της πολιτιστικής ανάπτυξης στη Βόρεια Ελλάδα.

Από την πλευρά της, η Διευθύντρια του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας, κα Αθηνά Παυλίδου, αναφέρθηκε στο πολυεπίπεδο έργο του ΙΜΜΑ, στην ιστορία και τη δράση του, τονίζοντας πως η συγκεκριμένη έκθεση, η οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στο πλαίσιο της 8ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης το 2023, έχει εξελιχθεί σε ένα σημαντικό εργαλείο εξωστρέφειας και ανάπτυξης συνεργασιών, ταξιδεύοντας τα τελευταία χρόνια σε πολλές πόλεις της Ελλάδας αλλά και στο εξωτερικό. Όπως σημείωσε, μέσα από την περιοδεία της έκθεσης δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσει το Ίδρυμα νέο κοινό, να αναπτύξει έναν γόνιμο διάλογο γύρω από το έργο των Αδελφών Μανάκια και να ενισχύσει τη συνεργασία του με πολιτιστικούς φορείς.

Για τη διάσταση της φωτογραφίας ως μέσου επικοινωνίας και καταγραφής, αλλά και ως τρόπου έκφρασης του φωτογράφου ως δημιουργού μίλησε ο Πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Καθηγητής κ. Δημήτρης Πολυχρονόπουλος. Όπως σημείωσε, η φωτογραφία, ως το πλέον διαδεδομένο μέσο καταγραφής και κατανόησης του σύγχρονου κόσμου, αναδεικνύεται όχι μόνο ως μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης αλλά και ως φορέας μνήμης της δημόσιας ζωής. Μέσα από το βλέμμα του δημιουργού, η φωτογραφία υπερβαίνει την απλή αποτύπωση της πραγματικότητας, αποτελώντας μια πράξη επιλογής, ερμηνείας και σύνθεσης.

Ο κ. Πολυχρονόπουλος εστιάζει στον καθοριστικό ρόλο του «βλέμματος» στη φωτογραφική πράξη, αναδεικνύοντας ότι κάθε εικόνα είναι αποτέλεσμα μιας συνειδητής διαδικασίας ανάγνωσης του κόσμου. Μέσα από αναφορές σε σημαντικούς θεωρητικούς και δημιουργούς της φωτογραφίας, αλλά και το σημαντικό έργο των αδελφών Μανάκια, παρουσίασε τη διάσταση της φωτογραφίας όχι ως μιας αντικειμενικής καταγραφής, αλλά ως δυναμική σχέση ανάμεσα στον δημιουργό και το περιβάλλον του. Η παρουσίασή του εστίασε επίσης με έμφαση στη συμβολή της φωτογραφίας στη συγκρότηση της «συλλογικής μνήμης». Από τον 19ο αιώνα έως σήμερα, οι εικόνες λειτουργούν ως οπτικές μαρτυρίες ιστορικών και κοινωνικών εξελίξεων, μετασχηματίζοντας τις ατομικές εμπειρίες σε κοινά σημεία αναφοράς για τις κοινωνίες.

Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, όπου η παραγωγή και διακίνηση εικόνων έχει λάβει πρωτοφανείς διαστάσεις, ο κ. Πολυχρονόπουλος έθεσε το ερώτημα για τον ρόλο και την αξία της φωτογραφίας. Παρά την υπερπληθώρα εικόνων, η φωτογραφία διατηρεί τη σημασία της ως σημείο συνάντησης τέχνης και μνήμης, ερμηνεύει και διαμορφώνει τη συλλογική εμπειρία. Η φωτογραφία είναι η απόδειξη ότι «κάτι υπήρξε» και ως εκ τούτου αποτελεί ένα διαρκές αποτύπωμα του κόσμου και του ανθρώπινου βλέμματος πάνω σε αυτόν.

Η επιμελήτρια της έκθεσης, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και Διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης (ΚΕΜΙΤ) του ΙΜΜΑ, κα Σταυρούλα Μαυρογένη, αναφέρθηκε στη σημασία του έργου των Αδελφών Μανάκια για την ιστορία της φωτογραφίας και του κινηματογράφου στα Βαλκάνια, επισημαίνοντας ότι υπήρξαν από τους πρωτοπόρους δημιουργούς που κατέγραψαν με τον φακό τους την κοινωνική, πολιτιστική και καθημερινή ζωή της εποχής τους.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στιγμή κατά την οποία ο Πρέσβης επί τιμή κ. Αλέξανδρος Μαλλιάς παρέδωσε στο Ίδρυμα ένα πολύτιμο αρχειακό κουτί με φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του Λεωνίδα Μανάκη, γιου του Μίλτου Μανάκια. Όπως τόνισε, η σημαντική αυτή συλλογή φωτογραφιών αποτέλεσε τον βασικό πυρήνα πάνω στον οποίο αναπτύχθηκε το μουσειολογικό και αφηγηματικό σκεπτικό της έκθεσης. Μέσα από το υλικό αυτό αναδείχθηκε όχι μόνο η καλλιτεχνική και τεχνική πρωτοπορία των Αδελφών Μανάκια, αλλά και η καθοριστική συμβολή τους στην εξέλιξη της τέχνης της φωτογραφίας και των πρώτων κινηματογραφικών καταγραφών στα Βαλκάνια.

Όπως υπογράμμισε η κα Διευθύντρια, η έκθεση αξιοποιεί το αρχειακό αυτό υλικό προκειμένου να αναδείξει το πολυσχιδές έργο των Αδελφών Μανάκια, φωτίζοντας πτυχές της ιστορίας και της καθημερινότητας της Μακεδονίας και των Βαλκανίων στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τη σημασία της διάσωσης και της επιστημονικής αξιοποίησης ιστορικών φωτογραφικών αρχείων.

Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας με το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στην αείμνηστη Βιργινία Τσουδερού, η οποία υπήρξε η ιδρύτρια του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, αλλά και του Κέντρου Έρευνας Μακεδονικής Ιστορίας και Τεκμηρίωσης του ΙΜΜΑ. Όπως σημείωσε, η συμβολή της υπήρξε καθοριστική για την ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας και τη στήριξη πρωτοβουλιών που προάγουν τη μελέτη και την ανάδειξη της ιστορίας και του πολιτισμού της Μακεδονίας και της Θράκης.

Στην έκθεση απηύθυνε χαιρετισμό εκ μέρους του Σωματείου Επαγγελματιών Φωτογράφων Ν. Ξάνθης «Κύκλωψ» ο Γραμματέας του και υπεύθυνος του Εργαστηρίου Φωτογραφίας του ΙΘΤΠΤ, κος Βασίλης Κουτσομιχάλης. Η φιλοξενία και η προβολή της πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Συλλόγου Φίλων του ΙΘΤΠ.

Μαθητές σχολείων μπορούν να επισκεφθούν την έκθεση, να συζητήσουν για τις στιγμές που αποτυπώνονται στις φωτογραφίες και να παρακολουθήσουν το σύντομο βίντεο που τη συνοδεύει έως τις 2 Απριλίου 2026, κατόπιν συνεννόησης.

Επισκέψεις:

Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00–13:00 (κατόπιν ραντεβού) / 17:00–21:00

Τηλ. επικοινωνίας:

25410 29282 (Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00–13:00)

Η Διευθύντρια του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας, κα Αθηνά Παυλίδου, εξέφρασε την ιδιαίτερη χαρά της για το γεγονός ότι ο νέος σταθμός της έκθεσης είναι το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, με το οποίο έχει ήδη αναπτυχθεί μια ιδιαίτερα δημιουργική συνεργασία, ευχαριστώντας θερμά την Πρόεδρο κα Χαρούλα Χριστοδούλου, τον Διευθυντή κ. Ανδρέα Ματζάκο και τον Πρόεδρο του Συλλόγου Φίλων ΙΘΤΠ κ. Νίκο Κοσμίδη για τη φιλοξενία και τη συνδιοργάνωση.

Φωτογραφίες: Κώστας Ξυντρούλιας