ΟΚΤΩΜΒΡΙΟΣ ΜΗΝΑΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ : Η διάγνωση, η πρόγνωση και οι θεραπείες
Η ημέρα της 25ης Οκτωβρίου έχει οριστεί σαν παγκόσμια ημέρα κατά της νόσου. Ο καρκίνος του μαστού είναι τα τελευταία χρόνια η συχνότερη κακοήθης νόσος στις γυναίκες.
Σκοπός μας είναι να μεταφέρουμε παγκοσμίως ένα μήνυμα που μπορεί να κάνει την διαφορά. Το μήνυμα είναι Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Παράλληλα είναι και μια αφορμή για να αναδειχθεί η σημαντική πρόοδος που υπάρχει σήμερα στην αντιμετώπιση και θεραπεία της νόσου.
Η κατανόηση της βιολογίας του όγκου είναι ένας παράγοντας που μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια την θεραπεία. Η απόφαση για την θεραπευτική αντιμετώπιση δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος του όγκου ,η στην παρουσία διογκωμένων λεμφαδένων. Οι ορμονικοί υποδοχείς , η έκφραση του HER2 ,ο βαθμός διαφοροποίησης κι άλλοι παθολογοανατόμικοι και μοριακοί παράγοντες συμβάλουν στην συνολική εκτίμηση του κινδύνου και την επιλογή της πλέον κατάλληλης θεραπευτικής επιλογής.
Σε κάποιες περιπτώσεις οι γονιδιακές υπογραφές μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση για τον κίνδυνο υποτροπής και στην απόφαση για το αν θα υπάρχει πραγματικό όφελος , η όχι, από την προσθήκη χημειοθεραπείας.
Η χειρουργική αντιμετώπιση παραμένει ο κεντρικός άξονας της θεραπείας σε πρώιμη νόσο κι έχει εξελιχθεί σταδιακά. Η διατήρηση του μαστού αποτελεί καθιερωμένη επιλογή όπου είναι ογκολογικά ασφαλές. Σήμερα οι ογκοπλαστικές τεχνικές μας επιτρέπουν τον συνδυασμό ογκολογικής ασφάλειας και του καλύτερου αισθητικού αποτελέσματος.
Η βιοψία του λεγόμενου λεμφαδένα φρουρού κι η επισταμένη αντιμετώπιση της μασχάλης έχουν περιορίσει την έκταση των χειρουργικών επεμβάσεων και τις μετεγχειρητικές επιπτώσεις τους σε αρκετές γυναίκες π.χ. εμφάνισης λεμφοίδημα.
Μεγάλο ρόλο παίζει κι η ακτινοθεραπεία ,η οποία μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής σε επιλεγμένους ασθενείς. Οι σύγχρονες τεχνικές μας επιτρέπουν μεγαλύτερη ακρίβεια στο σημείο ακτινοβολίας, καλύτερη προστασία των υγιών παρακείμενων ιστών και μικρότερη διάρκεια της θεραπείας.
Η συστηματική θεραπεία έχει αλλάξει ουσιαστικά. Η χημειοθεραπεία παραμένει απαραίτητη όταν ο κίνδυνος υποτροπής κι η βιολογία της νόσου το επιβάλλουν, αλλά δεν αποτελεί πλέον αναγκαία επιλογή για όλους τους ασθενείς.
Σε ορμονοευαίσθη τους όγκους η ενδοκρινική θεραπεία αποτελεί βασικό στοιχείο της αντιμετώπισης ,ενώ για ασθενείς υψηλότερου κινδύνου σήμερα διαθέτουμε νεότερες στοχεμεύνες θεραπείες που μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα υποτροπής της νόσου.
Στην περίπτωση του HER2 θετικό πρώιμο καρκίνο του μαστού οι αντί – HER2 θεραπείες μπορούν να μεταβάλουν την πρόγνωση της νόσου που παλαιότερα εμφάνιζε ιδιαίτερα επιθετική συμπεριφορά.
Στην περίπτωση του πρώιμου τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού υψηλού κινδύνου η ανοσοθεραπεία έχει ενταχθεί στην στρατηγική της θεραπείας, μαζί με την χημειοθεραπεία πριν από το χειρουργείο.
Η προεγχειριτική θεραπεία δεν έχει μοναδικό σκοπό την μείωση του όγκου, αλλά μας δίνει την δυνατότητα να αξιολογήσουμε την ανταπόκριση της νόσου κι αυτό να το χρησιμοποιήσουμε στο σχεδιασμό της διαδικασίας για την θεραπεία.
Συμπερασματικά η σύγχρονη θεραπεία του καρκίνου του μαστού δεν είναι θέμα μιας ειδικότητας κι ενός μόνο γιατρού, αλλά απαιτεί την συνεργασία γιατρών πολλών ειδικοτήτων. Χειρουργοί μαστού,γυναικολόγοι,ογκολόγοι,ακτινοθεραπευτές,ακτινολόγοι,παθολογοανατόμοι,γενετιστές συνεργάζονται για να διαμορφώσουν ένα ολοκληρωμένο πλάνο θεραπείας για την ασθενή.
Η συζήτηση των περιστατικών διεπιστημονικά αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης φροντίδας των ασθενώ. Σημαντικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας αποτελεί η κλινική έρευνα μέσα στις ογκολογικές μονάδες που ασχολούνται με το θέμα. Η πρόοδος στην ογκολογία δεν έχει συμβάλει μόνο στην προσθήκη νέων θεραπειών, αλλά και στην ικανότητα να αναγνωρίζουμε ποιες ασθενείς χρειάζονται εντατικότερη θεραπεία και ποιες μπορούν με ασφάλεια να αποφύγουν παρεμβάσεις που δεν αναμένεται να τους προσφέρουν κανένα όφελος.
Η αποκλιμάκωση της θεραπείας όταν υποστηρίζεται από σοβαρά επιστημονικά δεδομένα αποτελεί σημαντική εξέλιξη.
Σήμερα ο μήνας Οκτώβριος μας υπενθυμίζει ότι η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί το πρώτο κρίσιμο και βασικό βήμα. Η ακριβή γνώση των χαρακτηριστικών της νόσου και η σωστή επιλογή της θεραπευτικής παρέμβασης και της επιστημονικής ομάδας μας επιτρέπουν σήμερα να επιδιώκουμε και να πετυχαίνουμε την μεγαλύτερη πιθανότητα ίασης ,με θεραπεία προσαρμοσμένη στη βιολογία του όγκου και τα χαρακτηριστικά της κάθε γυναίκας.
Η σύγχρονη πρόκληση της ιατρικής δεν είναι μόνο να θεραπεύσουμε περισσότερο, αλλά να θεραπεύσουμε καλύτερα επιτυγχάνοντας την μέγιστη αποτελεσματικότητα με την μικρότερη δυνατή επιβάρυνση της γυναίκας ασθενούς.
Νίκος Ρουκουνάκης – χειρουργός γυναικολόγος-μαιευτήρας