Όταν ο θυμός είναι η μόνη επιτρεπτή συγκίνηση

Όταν ο θυμός είναι η μόνη επιτρεπτή συγκίνηση

Μάρθα Χατζηϊωάννιδου

Σε πολλούς ανθρώπους, ο θυμός είναι το μόνο συναίσθημα που εκφράζεται εύκολα. Όχι επειδή είναι το μόνο που νιώθουν — αλλά επειδή είναι το μόνο που τους επιτράπηκε να δείχνουν. Πίσω από τον θυμό συχνά κρύβονται φόβος, ντροπή, απόρριψη, λύπη. Συναισθήματα που το άτομο έμαθε ότι είναι «αδυναμία».

Ο θυμός, αντίθετα, βιώνεται ως δύναμη και προστασία. Από νευροβιολογική σκοπιά, ο θυμός ενεργοποιεί το σύστημα μάχης. Δίνει αίσθηση ελέγχου όταν το άτομο νιώθει απειλή. Έτσι γίνεται δευτερογενής άμυνα απέναντι σε πιο ευάλωτα βιώματα.

Ένα παιδί που δεν επιτρεπόταν να κλάψει, θα μάθει να φωνάζει. Ένας ενήλικας που δεν αντέχει να νιώθει ανεπαρκής, θα θυμώνει με τους άλλους.

Ο θυμός λειτουργεί ως θωράκιση του εύθραυστου εαυτού. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξή του, αλλά η μονοκρατορία του. Όταν είναι η μοναδική διέξοδος, περιορίζει τη συναισθηματική παλέτα. Οι σχέσεις τότε επιβαρύνονται. Οι άλλοι βιώνουν επιθετικότητα, ενώ στην πραγματικότητα έρχονται αντιμέτωποι με έναν άνθρωπο που φοβάται ή πονά.

Η θεραπευτική κατεύθυνση δεν είναι να κατασταλεί ο θυμός, αλλά να αποκωδικοποιηθεί. Να απαντηθεί το ερώτημα: «Τι προστατεύει;»

.Όταν το άτομο μάθει να αναγνωρίζει το πρωτογενές συναίσθημα, ο θυμός μειώνεται φυσικά. Δεν χρειάζεται πλέον να λειτουργεί ως φρουρός.

Η συναισθηματική ωριμότητα φαίνεται όταν κάποιος μπορεί να πει: «Δεν είμαι θυμωμένος — είμαι πληγωμένος».Αυτή η φράση απαιτεί μεγαλύτερη δύναμη από μια έκρηξη.

Γιατί τελικά, ο ανεξέλεγκτος θυμός δεν είναι ένδειξη ισχύος. Είναι ένδειξη ότι ο άνθρωπος δεν έμαθε ποτέ να νιώθει με ασφάλεια τα πιο ευάλωτα κομμάτια του. Και η πραγματική ρύθμιση δεν έρχεται όταν σταματάς να θυμώνεις — αλλά όταν δεν χρειάζεται πια να θυμώνεις για να προστατευτείς.

Μάρθα Χατζηϊωάννιδου

Ψυχολόγος Γνωστικής Συμπεριφορικής Προσέγγισης

Μεταπτυχιακό στην Κλινική Ψυχολογία