Πυρκαγιές: Όταν οι φλόγες προκαλούν ακραία καιρικά φαινόμενα
Οι μεγάλες δασικές πυρκαγιές δεν περιορίζονται στην καταστροφή που προκαλούν οι ίδιες οι φλόγες. Όταν η έντσή τους είναι πολύ μεγάλη, μπορούν να επηρεάσουν την ατμόσφαιρα και να οδηγήσουν στη δημιουργία ισχυρών νεφών και καταιγίδων. Οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα το φαινόμενο, καθώς μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς.
Για τον σκοπό αυτό, η NASA αξιοποιεί το ειδικά διαμορφωμένο αεροσκάφος ER-2, μια επιστημονική εκδοχή του γνωστού U-2, που έχει μείνει στην ιστορία με το προσωνύμιο «Dragon Lady». Το αεροσκάφος συμμετέχει στην ερευνητική αποστολή INSPYRE, με αντικείμενο τη μελέτη των τεράστιων νεφών που σχηματίζονται πάνω από ιδιαίτερα έντονες πυρκαγιές.
Πώς η φωτιά μπορεί να οδηγήσει σε καταιγίδα
Η διαδικασία ξεκινά από την εξαιρετικά υψηλή θερμότητα που απελευθερώνει μια μεγάλη πυρκαγιά. Ο θερμός αέρας, μαζί με τον καπνό, κινείται γρήγορα προς τα πάνω δημιουργώντας μια ισχυρή κατακόρυφη στήλη. Καθώς αυτή ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα, μπορεί να συμβάλει στον σχηματισμό ενός μεγάλου νέφους, το οποίο υπό συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να εξελιχθεί σε καταιγίδα.
Οι επιστήμονες παρομοιάζουν τη διαδικασία με μια φυσική «καμινάδα»: η φωτιά θερμαίνει τον αέρα, ο οποίος ανεβαίνει μεταφέροντας μαζί του καπνό και άλλα σωματίδια. Η ανοδική αυτή κίνηση μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερα ισχυρές ατμοσφαιρικές διεργασίες.
Το σημαντικό είναι ότι η καταιγίδα που δημιουργείται δεν επηρεάζει μόνο την ατμόσφαιρα. Μπορεί να επηρεάσει και την ίδια την πυρκαγιά, μεταβάλλοντας την ένταση και την κατεύθυνσή της.
Κεραυνοί και ισχυροί άνεμοι
Τα νέφη που δημιουργούνται πάνω από μεγάλες πυρκαγιές είναι δυνατό να συνοδεύονται από κεραυνούς και ισχυρούς ανέμους. Αυτές οι συνθήκες μπορούν να κάνουν τη συμπεριφορά της φωτιάς ιδιαίτερα δύσκολη και απρόβλεπτη.
Για τους πυροσβέστες, μια τέτοια ξαφνική αλλαγή στις ατμοσφαιρικές συνθήκες μπορεί να δημιουργήσει νέες δυσκολίες στην αντιμετώπιση της πυρκαγιάς. Γι’ αυτό η μελέτη του φαινομένου είναι σημαντική και για τη βελτίωση των συστημάτων πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης.
Ο καπνός μπορεί να φτάσει μέχρι τη στρατόσφαιρα
Οι ερευνητές εξετάζουν παράλληλα την κατακόρυφη ανάπτυξη των στηλών καπνού. Σε εξαιρετικά μεγάλες και έντονες πυρκαγιές, ο καπνός μπορεί να ανέβει σε πολύ μεγάλο ύψος και σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάσει έως τη στρατόσφαιρα.
Μόλις βρεθούν τόσο ψηλά, τα σωματίδια του καπνού μπορούν να μεταφερθούν από τους ισχυρούς ατμοσφαιρικούς ανέμους σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Έτσι, οι συνέπειες μιας μεγάλης πυρκαγιάς δεν περιορίζονται απαραίτητα στην περιοχή όπου ξεκίνησε.
Το «Dragon Lady» στην υπηρεσία της επιστήμης
Το ER-2 μπορεί να πετάξει σε ύψος περίπου 20 χιλιομέτρων και διαθέτει ειδικά επιστημονικά όργανα που επιτρέπουν την παρακολούθηση των πυρκαγιών και των ατμοσφαιρικών φαινομένων από πολύ ψηλά. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες μπορούν να εξετάζουν την κίνηση και το ύψος της στήλης καπνού, τις ατμοσφαιρικές συνθήκες και την εξέλιξη των νεφών.
Παράλληλα, ένα δεύτερο αεροσκάφος, τύπου Gulfstream V, πραγματοποιεί μετρήσεις μέσα στα ίδια τα νέφη. Ο συνδυασμός των δύο αεροσκαφών προσφέρει στους ερευνητές διαφορετικές οπτικές του ίδιου φαινομένου: το ER-2 καταγράφει τι συμβαίνει από ψηλά, ενώ το Gulfstream συλλέγει στοιχεία στο εσωτερικό των νεφών.
Από την κατασκοπεία στην επιστημονική έρευνα
Το ER-2 έχει τις ρίζες του στο U-2, ένα αμερικανικό αεροσκάφος που σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1950 για πτήσεις σε μεγάλο υψόμετρο και χρησιμοποιήθηκε αρχικά για στρατιωτικές αποστολές. Το U-2 έγινε γνωστό ως «Dragon Lady» και συνδέθηκε με την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα, η τεχνολογία του έχει μεταφερθεί σε έναν εντελώς διαφορετικό τομέα: την επιστήμη. Το αεροσκάφος χρησιμοποιείται για τη μελέτη της ατμόσφαιρας, των πυρκαγιών και άλλων ακραίων φαινομένων.
Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι πυρκαγιές δημιουργούν και επηρεάζουν τα καταιγιδοφόρα νέφη μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να βελτιώσουν τα μοντέλα πρόγνωσης. Στόχος είναι να μπορούν να εντοπίζουν νωρίτερα επικίνδυνες αλλαγές στη συμπεριφορά μιας μεγάλης πυρκαγιάς και να συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη προστασία ανθρώπων και περιοχών.
Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ