Μακροζωία: Μπορεί να έχει σχέση με τα γονίδιά μας;

Νέα μεγάλη έρευνα δείχνει ότι τα παιδιά ανθρώπων που έφτασαν σε πολύ προχωρημένη ηλικία ενδέχεται να έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα όσον αφορά την υγεία και τη μακροχρόνια επιβίωσή τους.

Η διάρκεια της ζωής μας φαίνεται πως δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον τρόπο με τον οποίο ζούμε. Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open εξέτασε κατά πόσο η μακροζωία των γονέων συνδέεται με καλύτερη υγεία και μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων υγείας στα παιδιά τους.

Τι έδειξε η έρευνα;

Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 5.022 ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονταν 2.319 παιδιά αιωνόβιων. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για χρονικό διάστημα που έφτασε ακόμη και τα 29 χρόνια.

Οι ερευνητές συνέκριναν ανθρώπους που είχαν τουλάχιστον έναν γονέα ο οποίος είχε φτάσει στην ηλικία των 100 ετών με άτομα των οποίων οι γονείς είχαν ζήσει μέχρι τα 85 χρόνια ή λιγότερο.

Οι διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες ήταν αξιοσημείωτες. Στην ίδια ηλικία, τα παιδιά των αιωνόβιων παρουσίαζαν:

• 42% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
• 33% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου.
• 32% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν υπέρταση.

Δεν φαινόταν, λοιπόν, να αλλάζει μόνο η πιθανότητα εμφάνισης κάποιας ασθένειας, αλλά και ο χρόνος κατά τον οποίο αυτή μπορούσε να παρουσιαστεί.

Στα παιδιά των αιωνόβιων, ο θάνατος σημειωνόταν κατά μέσο όρο 3,12 χρόνια αργότερα, ενώ η υπέρταση εμφανιζόταν περίπου 5,21 χρόνια αργότερα.

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι ένα άτομο με γονέα που έζησε μέχρι τα 100 θα φτάσει υποχρεωτικά στην ίδια ηλικία. Τα ευρήματα, όμως, δείχνουν ότι σε ορισμένες οικογένειες μπορεί να υπάρχει ένας βιολογικός παράγοντας που προσφέρει μεγαλύτερη προστασία απέναντι σε ορισμένες επιπτώσεις της γήρανσης.

Η μακροζωία δεν αφορά μόνο τη διάρκεια της ζωής

Το να ζει κάποιος πολλά χρόνια δεν είναι το μοναδικό ζητούμενο. Εξίσου σημαντικό είναι να διατηρεί καλή υγεία και λειτουργικότητα όσο μεγαλώνει.

Γι’ αυτό οι επιστήμονες μελετούν εδώ και χρόνια ανθρώπους που φτάνουν τα 100 ή και περισσότερα χρόνια, προσπαθώντας να κατανοήσουν τι τους διαφοροποιεί. Εξετάζουν αν ο οργανισμός τους διαθέτει διαφορετικούς βιολογικούς μηχανισμούς, αν αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις φθορές που προκαλεί ο χρόνος και κατά πόσο αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να περάσουν στις επόμενες γενιές.

Ένα βασικό ερώτημα είναι αν η μακροζωία οφείλεται κυρίως στα γονίδια ή στον τρόπο ζωής.

Στη συγκεκριμένη έρευνα οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη αρκετούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την υγεία, όπως το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, τη σωματική δραστηριότητα, τη διατροφή, το μορφωτικό επίπεδο και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση.

Ακόμη και μετά την προσαρμογή για αυτούς τους παράγοντες, το πλεονέκτημα των παιδιών των αιωνόβιων παρέμενε. Το εύρημα αυτό ενισχύει την πιθανότητα να υπάρχει και γενετική συνιστώσα στη μακροζωία.

Ωστόσο, οι ερευνητές δεν εντόπισαν κάποιο συγκεκριμένο «γονίδιο της μακροζωίας». Η μελέτη αναδεικνύει μια οικογενειακή συσχέτιση και δεν αποδεικνύει ότι ένας συγκεκριμένος γενετικός παράγοντας ευθύνεται για τα αποτελέσματα.

Με άλλα λόγια, το DNA μπορεί να προσφέρει ορισμένα πλεονεκτήματα, αλλά η πορεία της υγείας και της ζωής ενός ανθρώπου διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες.

Τι συμβαίνει με τον καρκίνο;

Το πιθανό πλεονέκτημα των παιδιών των αιωνόβιων δεν φάνηκε να επεκτείνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις ασθένειες.

Στην περίπτωση του καρκίνου, οι ερευνητές δεν εντόπισαν σαφή ένδειξη ότι τα παιδιά των ανθρώπων που έφτασαν τα 100 χρόνια προστατεύονται από την εμφάνισή του.

Παρόμοια, τα αποτελέσματα δεν ήταν ίδια για κάθε μορφή καρδιαγγειακής νόσου. Αυτό δείχνει ότι η μακροζωία πιθανότατα δεν εξηγείται από έναν μόνο μηχανισμό που προστατεύει τον οργανισμό από όλες τις παθήσεις.

Είναι πιθανό διαφορετικοί βιολογικοί και γενετικοί παράγοντες να επηρεάζουν διαφορετικές ασθένειες.

Η κληρονομικότητα δεν αντικαθιστά τον υγιεινό τρόπο ζωής

Το γεγονός ότι κάποιος έχει έναν γονέα που έζησε μέχρι τα 100 μπορεί να αποτελεί ένα ενδιαφέρον βιολογικό πλεονέκτημα. Δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να αγνοεί τους παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία.

Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος, η αποφυγή του καπνίσματος και οι τακτικοί προληπτικοί έλεγχοι εξακολουθούν να είναι σημαντικοί για όλους.

Η μελέτη δείχνει, επομένως, ότι η μακροζωία μπορεί να επηρεάζεται και από την οικογενειακή και γενετική μας κληρονομιά. Τα γονίδια, όμως, δεν καθορίζουν από μόνα τους το μέλλον μας. Ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για το πόσο και, κυρίως, για το πόσο υγιείς θα ζήσουμε.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ