Αλτσχάιμερ: Αλλαγές στον εγκέφαλο μπορεί να εμφανίζονται χρόνια πριν από το αμυλοειδές
Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο εγκέφαλος ενδέχεται να παρουσιάζει αλλαγές αρκετά χρόνια πριν εντοπιστούν οι χαρακτηριστικές πλάκες βήτα αμυλοειδούς που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να εξελίσσεται για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να προκαλεί εμφανή προβλήματα στη μνήμη ή στη σκέψη. Μέχρι σήμερα, η ανίχνευση αυξημένων επιπέδων βήτα αμυλοειδούς μέσω εξέτασης PET θεωρούνταν ένα από τα πιο πρώιμα σημάδια της διαδικασίας.
Μια νέα έρευνα, ωστόσο, δείχνει ότι ορισμένες δομικές διαφοροποιήσεις στον εγκέφαλο μπορεί να προηγούνται ακόμη και κατά επτά χρόνια της θετικής εξέτασης PET.
Οι μαγνητικές τομογραφίες αποκάλυψαν πρώιμες αλλαγές
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience και βασίστηκε σε δεδομένα από τρεις ερευνητικές ομάδες στη Νορβηγία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συνολικά εξετάστηκαν 4.570 μαγνητικές τομογραφίες από 1.051 ενήλικες που δεν παρουσίαζαν προβλήματα στις γνωστικές τους λειτουργίες. Ορισμένοι από τους συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάστημα που έφτασε τα 16 χρόνια.
Παράλληλα, 691 από αυτούς είχαν πραγματοποιήσει και εξετάσεις PET για την ανίχνευση βήτα αμυλοειδούς.
Οι ερευνητές εντόπισαν τα άτομα των οποίων οι εξετάσεις PET μετατράπηκαν με την πάροδο του χρόνου από αρνητικές σε θετικές. Στη συνέχεια επέστρεψαν στις παλαιότερες μαγνητικές τομογραφίες τους, προκειμένου να αναζητήσουν πιθανές αλλαγές που είχαν ήδη ξεκινήσει πριν γίνει εμφανής η συσσώρευση αμυλοειδούς.
Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να μελετήσουν μια πολύ πρώιμη φάση της διαδικασίας, όταν οι συμμετέχοντες δεν παρουσίαζαν ακόμη εμφανή γνωστικά προβλήματα.
Η ασυνήθιστη εικόνα στον εγκεφαλικό φλοιό
Ο εγκεφαλικός φλοιός αποτελεί το εξωτερικό τμήμα του εγκεφάλου και παίζει σημαντικό ρόλο σε λειτουργίες όπως η μνήμη, η σκέψη και η επεξεργασία πληροφοριών.
Με την ηλικία ο φλοιός συνήθως παρουσιάζει σταδιακή λέπτυνση. Στη νόσο Αλτσχάιμερ, ιδιαίτερα όσο η νόσος εξελίσσεται, η απώλεια εγκεφαλικού ιστού και η ατροφία γίνονται πιο έντονες.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, όμως, παρατηρήθηκε ένα διαφορετικό μοτίβο.
Τα άτομα που αργότερα εμφάνισαν αυξημένα επίπεδα βήτα αμυλοειδούς παρουσίαζαν σχετικά παχύτερο εγκεφαλικό φλοιό και μικρότερη ταχύτητα λέπτυνσης. Η εικόνα αυτή ήταν ιδιαίτερα εμφανής σε περιοχές του μετωπιαίου λοβού.
Οι συγκεκριμένες διαφορές μπορούσαν να εντοπιστούν στις μαγνητικές τομογραφίες ακόμη και επτά χρόνια πριν από την εμφάνιση θετικού αποτελέσματος στην PET.
Το μεγαλύτερο πάχος δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη λειτουργία
Οι ερευνητές τονίζουν ότι το γεγονός πως ο φλοιός ήταν παχύτερος δεν μπορεί από μόνο του να χαρακτηριστεί ως θετικό ή αρνητικό εύρημα.
Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι πρόκειται για μια πρώιμη αντίδραση του εγκεφάλου στην παρουσία μικρών ποσοτήτων αμυλοειδούς, οι οποίες δεν είχαν φτάσει ακόμη σε επίπεδα που θα μπορούσαν να ανιχνευθούν μέσω PET.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται οι αλλαγές να σχετίζονται με άλλες βιολογικές διαδικασίες ή ακόμη και με διαφορές στη δομή του εγκεφάλου που υπήρχαν ήδη πριν από την έναρξη της νόσου.
Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για το Αλτσχάιμερ;
Τα νέα ευρήματα δημιουργούν δύο βασικά ενδεχόμενα.
Το πρώτο είναι ότι η συσσώρευση του αμυλοειδούς μπορεί να είχε ήδη ξεκινήσει, αλλά να ήταν ακόμη σε τόσο χαμηλά επίπεδα ώστε να μην μπορεί να εντοπιστεί στην εξέταση PET.
Το δεύτερο είναι ότι ενδέχεται να προηγούνται άλλες βιολογικές διεργασίες, οι οποίες προκαλούν αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου πριν ακόμη σχηματιστούν οι χαρακτηριστικές πλάκες αμυλοειδούς.
Αν ισχύει η δεύτερη περίπτωση, το εύρημα μπορεί να ενισχύσει την έρευνα για θεραπείες που δεν θα επικεντρώνονται αποκλειστικά στην απομάκρυνση ή την αντιμετώπιση του αμυλοειδούς.
Η νόσος μπορεί να ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ όσο φαίνεται
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα αφορούν διαφορές που παρατηρήθηκαν σε επίπεδο ομάδων και όχι ένα εύρημα που μπορεί σήμερα να προβλέψει με βεβαιότητα ποιος άνθρωπος θα εμφανίσει Αλτσχάιμερ.
Επιπλέον, ο αριθμός των συμμετεχόντων που παρουσίασαν τελικά θετική εξέταση για αυξημένα επίπεδα βήτα αμυλοειδούς ήταν σχετικά περιορισμένος.
Παρόλα αυτά, η μελέτη προσθέτει ένα σημαντικό στοιχείο στην κατανόηση της νόσου. Δείχνει ότι οι πρώτες αλλαγές που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ μπορεί να εμφανίζονται στον εγκέφαλο αρκετά χρόνια πριν από τα σημάδια που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε από τα πιο πρώιμα.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η έναρξη και η εξέλιξη της νόσου πιθανότατα αποτελούν μια πιο σύνθετη διαδικασία, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει πολλαπλούς μηχανισμούς πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης και σκέψης.
Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ