Αναβιώνουν τα “Μπαμπούγερα” στην Καλή Βρύση Δράμας- Δρώμενο ενταγμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Από τα σημαντικότερα δρώμενα στην περιοχή της Δράμας, είναι τα Μπαμπούγερα στην Καλή Βρύση, που γίνονται στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου. Όπως διαβάζουμε στο proinos-typos.gr, πρόκειται για ένα δρώμενο το οποίο από το 2023 έχει πλέον ενταχθεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Ένα δρώμενο με παράδοση αιώνων πίσω του, κρατάει από τα αρχαία χρόνια του Διόνυσου και της διονυσιακής λατρείας, ενώ καλεί τον κόσμο να διασκεδάσει και να γλεντήσει σε παραδοσιακούς ρυθμούς.

Ο αρχαιολογικός χώρος του ιερού του Διονύσου, λίγο έξω από το χωριό, θα παραμένει ανοιχτός από τις 12.00 το μεσημέρι έως στις 14.00. Αξίζει να τον επισκεφτείτε. Η Καλή Βρύση Δράμας σας περιμένει να ζήσετε την αρχαιοελληνική μας παράδοση, και να μυηθείτε στον αρχέγονο κόσμο, των Μπαμπούγερων.

Για το δρώμενο στην Καλή Βρύση και για τα «Μπαμπούγερα», μίλησε στον Π.Τ. ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλής Βρύσης κ. Αθανάσιος Παλικάρης.

Όπως ανέφερε, το δρώμενο τελείται στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου και «έχει συνδεθεί με τη λατρεία του Θεού Διόνυσου, μετά και από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν στον χώρο μας και βρέθηκε τόπος λατρείας του Διονύσου».

Αναφερόμενος στο πρόγραμμα, σημειώνει ότι «ξεκινούν στις 6 Ιανουαρίου και μετά τον αγιασμό των υδάτων, πλήθος Μπαμπούγερων βγαίνουν, περιμένουν έξω από την εκκλησία και πειράζουν όλο τον κόσμο για να “εξορκίσουν το κακό”. Άλλωστε ο συμβολισμός όλης της μεταμφίεσης του Μπαμπούγερου έχει συμβολικό χαρακτήρα. Αυτό γίνεται κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας. Το δρώμενό μας χαρακτηρίζεται από τον αυθορμητισμό του, δεν υπάρχουν καλούπια, δεν υπάρχουν ωράρια, όποια ώρα ο καθένας μπορεί να μεταμφιεστεί μπορεί καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου. Έτσι τελειώνει η πρώτη μέρα των Θεοφανίων.

Στη δεύτερη μέρα, του Αϊ-Γιαννιού, την τιμητική του έχει ο Πολιτιστικός Σύλλογος με τα τμήματά του και πάντα με την παρουσία Μπαμπούγερων βγάζει και παρουσιάζει την παράδοση της Καλής Βρύσης, τη χορευτική παράδοση, στην πλατεία του χωριού. Μετά το τέλος της παράστασης και μετά προς το απόγευμα, ομάδες Μπαμπούγερων μαζεύονται και γυρίζουν σε όλους τους εορτάζοντες, τους Γιάννηδες, για να τους ευχηθούν για την ονομαστική τους εορτή. Έτσι κλείνει και η δεύτερη μέρα».

Αναφερόμενος στην τρίτη μέρα, εξηγεί ότι «είναι η μέρα κατά την οποία έχουμε την αποκορύφωση του δρώμενου, τελείται ο σατιρικός ο γάμος. Ένας γάμος με όλα τα στοιχεία από την παλιά εποχή, με διάφορους νεωτερισμούς των τελευταίων χρόνων, με όλα τα εθιμοτυπικά που γίνονται σε έναν γάμο. Υπό τη μορφή πομπής ξεκινάει ο γαμπρός, παίρνει τον κουμπάρο, ο κουμπάρος παίρνει τη νύφη και στη συνέχεια πάντα με την παρουσία μπροστά του Διονύσου και των Μπαμπούγερων καταλήγουν στην πλατεία του χωριού και τελεί εκεί ο Διόνυσος, παντρεύει το ζευγάρι. Στη συνέχεια ακολουθεί γλέντι για όλο τον κόσμο. Προσφέρεται κρασί από μία βρύση η οποία τρέχει όλη τη διάρκεια του τριημέρου για όλο τον κόσμο και εδέσματα για να κεράσουν τον κόσμο».

Τα Μπαμπούγερα

Κυρίαρχο στοιχείο τα «Μπαμπούγερα», όπως αποκαλούνται οι μεταμφιεσμένοι που κάνουν την εμφάνιση τους στους δρόμους του χωριού, ορμητικοί και υπερκινητικοί, ωσάν σύγχρονοι σάτυροι (ακόλουθοι) του θεού Διόνυσου. Ένα δρώμενο που έχει τις ρίζες του στη λατρεία του θεού Διόνυσου κατά την αρχαιότητα. Το έθιμο κορυφώνεται στις 8 Ιανουαρίου με την αναπαράσταση του εικονικού γάμου.

Τα Μπαμπούγερα εμφανίζονται στο χωριό Καλή Βρύση μετά τον αγιασμό των υδάτων στις 6 Ιανουαρίου. Περιμένουν τους πιστούς έξω από την εκκλησία και τους επιτίθενται περιπαικτικά χτυπώντας τους με ένα μικρό σακίδιο με στάχτη για να ξορκίσουν το κακό. Η στάχτη αυτή συλλέγεται από τις εστίες της φωτιάς του δωδεκαημέρου. Συνεχίζουν τα πειράγματα στους δρόμους, τα σπίτια και τις ταβέρνες.

Μπαμπούγερα κατά παράδοση ντύνονται άνδρες, ωστόσο, σήμερα μεταμφιέζονται και λίγες γυναίκες και παιδιά. Φορούν μακρύ λευκό εσώρουχο που καλύπτει τα πόδια και μαύρο φλοκωτό αμάνικο πανωφόρι με εικονική καμπούρα. Καλύπτουν το κεφάλι με τραγόμορφη μάσκα από λευκό μάλλινο ύφασμα. Παριστούν τα φρύδια, το μουστάκι και τη γενειάδα χρησιμοποιώντας κομμάτια από δέρμα κατσίκας με μαύρο τρίχωμα. Δύο σειρές από φασόλια σχηματίζουν την οδοντοστοιχία. Στη μέση δένουν τέσσερα μεγάλα χυτά κουδούνια (κυπριά) μπροστά και ένα σφυρήλατο (μπατάλι) πίσω, των οποίων ο συνδυασμός γίνεται έτσι ώστε να παράγεται αρμονικός ήχος. Τα Μπαμπούγερα τρέχουν, κινούνται νευρικά και αναπηδούν ομαδικά προκαλώντας το δυνατό, αλλά αρμονικό ήχο των κουδουνιών, ώστε να ξυπνήσουν τις βλαστικές δυνάμεις της φύσης από το λήθαργο του χειμώνα και να αποτρέψουν το κακό.

Την 7η Ιανουαρίου γίνεται γλέντι στην πλατεία του χωριού και το βράδυ ομάδες Μπαμπούγερων γυρίζουν και εύχονται στα σπίτια των εορταζόντων Γιάννηδων.

Στις 8 Ιανουαρίου το έθιμο κορυφώνεται με την αναπαράσταση παραδοσιακού γάμου, μαγικο-τελετουργική πράξη που θεωρείται ότι ενισχύει τη γονιμότητα της γης, των ζώων, αλλά και του ανθρώπου.

Απαραίτητη είναι η παρουσία ορχήστρας με γκάιντα και νταχαρέδες. Ένας νέος άνδρας υποδύεται το θεό Διόνυσο, πρόσωπο που προστέθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς το έθιμο συνδέθηκε με αρχαίες διονυσιακές τελετές (στην περιοχή της Καλής Βρύσης έχει βρεθεί ιερό του Διονύσου). Φθάνουν στο σπίτι της νύφης, η οποία ακολουθεί την πομπή με την οικογένειά της. Με πειράγματα σεξουαλικού περιεχομένου, έχοντας κάνει διάχυτη στο χωριό τη γονιμοποιό δύναμή της, η πομπή καταλήγει στην πλατεία, όπου ο Διόνυσος τελεί το γάμο. Γίνεται απαγωγή της νύφης από τα Μπαμπούγερα. Αφού τη γονιμοποιήσουν υποθετικά και της μεταφέρουν έτσι τη δύναμη του σπόρου της φύσης, την επιστρέφουν στο γαμπρό, η μαμή, που φέρει τη γνώση των προγόνων, την ξεγεννά εμφανίζοντας μία κούκλα και ακολουθεί χορός και γλέντι.

Πηγή: proinos-typos.gr