Η διατροφή που ενδέχεται να θωρακίζει τον εγκέφαλο με το πέρασμα του χρόνου

Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον, απασχολούν όλο και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές αναζητούν τρόπους πρόληψης, εξετάζοντας μεταξύ άλλων και τον ρόλο της διατροφής. Μια νέα ανασκόπηση στρέφει το ενδιαφέρον στην κετογονική δίαιτα, γνωστή ως keto, η οποία φαίνεται να παρουσιάζει ενδιαφέρουσες πιθανές επιδράσεις στην υγεία του εγκεφάλου.

Η ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Translational Neurodegeneration, βασίστηκε σε μελέτες των τελευταίων 15 ετών και εξέτασε τη σχέση της κετογονικής διατροφής με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος Huntington και η ALS.

Μια διαφορετική πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο

Η κετογονική διατροφή χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση λιπαρών και ιδιαίτερα περιορισμένη πρόσληψη υδατανθράκων. Όταν οι υδατάνθρακες μειώνονται σημαντικά, ο οργανισμός χρησιμοποιεί περισσότερο το λίπος ως πηγή ενέργειας, παράγοντας κετόνες.

Οι κετόνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον εγκέφαλο ως εναλλακτικό «καύσιμο». Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς σε ορισμένες νευροεκφυλιστικές παθήσεις φαίνεται να μειώνεται η ικανότητα του εγκεφάλου να αξιοποιεί αποτελεσματικά τη γλυκόζη. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αξιοποίηση των κετονών ενδέχεται να βοηθά τα νευρικά κύτταρα να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ενεργειακές τους ανάγκες.

Πιθανές επιδράσεις και στο μικροβίωμα

Η επίδραση της keto δεν φαίνεται να περιορίζεται μόνο στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος εξασφαλίζει ενέργεια. Η συγκεκριμένη διατροφή φαίνεται να επηρεάζει και το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή τους μικροοργανισμούς που ζουν στο πεπτικό σύστημα.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να περιορίζει ορισμένα βακτήρια που σχετίζονται με φλεγμονώδεις διεργασίες και να ενισχύει μικροοργανισμούς που συνδέονται με την καλύτερη λειτουργία του εντερικού φραγμού. Επειδή η χρόνια φλεγμονή θεωρείται ότι συμμετέχει στην εξέλιξη αρκετών νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, η συγκεκριμένη επίδραση παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον.

Από την αυτοφαγία έως το οξειδωτικό στρες

Οι πιθανές δράσεις της κετογονικής διατροφής φαίνεται να επεκτείνονται και σε κυτταρικούς μηχανισμούς. Σύμφωνα με την ανασκόπηση, η keto ενδέχεται να ενισχύει την αυτοφαγία, έναν φυσικό μηχανισμό μέσω του οποίου τα κύτταρα απομακρύνουν και ανακυκλώνουν άχρηστα ή κατεστραμμένα συστατικά.

Παράλληλα, φαίνεται να συνδέεται με μειωμένο οξειδωτικό στρες και περιορισμό της χρόνιας φλεγμονής. Και οι δύο μηχανισμοί έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση και την εξέλιξη νευρολογικών παθήσεων.

Τι έχουν δείξει οι έρευνες σε ανθρώπους

Τα στοιχεία από μικρές κλινικές μελέτες είναι ενθαρρυντικά, χωρίς όμως να θεωρούνται οριστικά. Σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ έχουν αναφερθεί πιθανές βελτιώσεις στη μνήμη, την καθημερινή λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής. Σε ανθρώπους με Πάρκινσον, ορισμένες μελέτες κατέγραψαν περισσότερη ενέργεια, μικρότερη κόπωση και καλύτερη κινητική λειτουργία.

Παρόμοιες θετικές ενδείξεις έχουν παρατηρηθεί και σε άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα.

Η keto δεν αποτελεί θεραπεία

Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά δεδομένα ώστε η κετογονική δίαιτα να θεωρηθεί θεραπεία ή αποδεδειγμένη μέθοδος πρόληψης των νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Ένα σημαντικό πρόβλημα είναι και η δυσκολία τήρησής της για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς ο αυστηρός περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να αποδειχθεί απαιτητικός. Επιπλέον, κατά την έναρξή της ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν πονοκέφαλο, κόπωση, ναυτία ή ζάλη, συμπτώματα που συχνά αποκαλούνται «keto flu».

Επομένως, απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες κλινικές μελέτες προκειμένου να διαπιστωθεί αν και σε ποιον βαθμό η κετογονική διατροφή μπορεί πράγματι να συμβάλει στην προστασία του εγκεφάλου. Προς το παρόν, αποτελεί ένα ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο πεδίο έρευνας, όχι όμως μια αποδεδειγμένη λύση για την υγεία του εγκεφάλου.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ