Η επίδραση των γονιών στη ζωή μας ξεπερνά τα γονίδια που κληρονομούμε…
Για πολλά χρόνια, η επιστήμη θεωρούσε ότι τα γονίδια που κληρονομούμε από τους γονείς μας αποτελούν τον βασικό παράγοντα που καθορίζει την ανάπτυξη, την υγεία και διάφορα χαρακτηριστικά της ζωής μας. Μια νέα διεθνής μελέτη, όμως, δείχνει ότι η επιρροή των γονέων είναι ευρύτερη και δεν περιορίζεται μόνο στο DNA που μεταβιβάζουν στα παιδιά τους.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Cell Genomics, υποστηρίζει ότι ακόμη και γονίδια που δεν περνούν άμεσα στους απογόνους μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία της ζωής τους. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι παράγοντες όπως το ύψος, ο δείκτης μάζας σώματος και οι σχολικές επιδόσεις επηρεάζονται όχι μόνο από τα κληρονομημένα γονίδια, αλλά και από το περιβάλλον που διαμορφώνουν οι γονείς μέσα από τα δικά τους γενετικά χαρακτηριστικά.
Οι ερευνητές περιγράφουν αυτό το φαινόμενο με τον όρο «γενετική φροντίδα» (genetic nurture). Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, τα γονίδια των γονέων επηρεάζουν τη συμπεριφορά, τις συνήθειες, τις επιλογές και τον τρόπο ανατροφής των παιδιών, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον που συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξή τους.
Παράλληλα, η μελέτη εξέτασε και το φαινόμενο της «γονεϊκής προέλευσης», κατά το οποίο η λειτουργία ορισμένων γονιδίων διαφοροποιείται ανάλογα με το αν προέρχονται από τη μητέρα ή τον πατέρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βιολογική προέλευση ενός γονιδίου επηρεάζει το αν αυτό θα είναι ενεργό ή όχι.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Institute of Science and Technology Austria και του Norwegian Institute of Public Health, οι οποίοι ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερες από 30.000 οικογένειες. Τα στοιχεία προήλθαν από μεγάλες ευρωπαϊκές βιοτράπεζες και περιλάμβαναν πληροφορίες για γονείς και παιδιά, με έμφαση στο ύψος, τον δείκτη μάζας σώματος και τις επιδόσεις σε σχολικές δοκιμασίες γύρω στην ηλικία των δέκα ετών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα γονίδια του ίδιου του παιδιού εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα για τα χαρακτηριστικά που εξετάστηκαν. Ωστόσο, οι έμμεσες επιδράσεις που προέρχονται από το οικογενειακό περιβάλλον και τα γονίδια των γονέων αποδείχθηκαν επίσης ιδιαίτερα σημαντικές.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης απαιτεί να λαμβάνονται υπόψη τόσο οι άμεσες γενετικές επιδράσεις όσο και οι έμμεσες επιρροές που ασκούνται μέσω του περιβάλλοντος. Ένα παιδί μπορεί να επηρεάζεται από τα ίδια γονίδια τόσο μέσω της κληρονομικότητας όσο και μέσω των συνθηκών που δημιουργούν οι γονείς του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το οικογενειακό περιβάλλον φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στις σχολικές επιδόσεις. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύει την άποψη ότι η εκπαίδευση και η δημόσια υγεία δεν πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στη γενετική προδιάθεση, αλλά και στις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν τα παιδιά.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η νέα μεθοδολογία μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέλλον για τη μελέτη πολλών ακόμη χαρακτηριστικών και ασθενειών, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων παρεμβάσεων και στην πρόοδο της εξατομικευμένης ιατρικής. Παράλληλα, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η γενετική αποτύπωση ίσως είναι πιο συχνό φαινόμενο στους ανθρώπους από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, αν και οι μηχανισμοί της δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί.
Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ