Η Θράκη της Συνύπαρξης μέσα από τα μάτια των Ηγετών της: Η Ιστορική, Πρώτη Κοινή Συνέντευξη των Τριών Μουφτήδων

του δημοσιογράφου, διπλωματικός συντάκτης, Νίκου Αρβανίτη

Σε μια τηλεοπτική συνάντηση που θα μείνει χαραγμένη στα χρονικά της θρακικής δημοσιογραφίας, οι τρεις Σοφολογιότατοι Μουφτήδες της περιοχής μας —ο Σουχέιμπ Μάμ (Ξάνθης), ο Γιασάρ Σερήφ Δαμαδάνογλου (Κομοτηνής) και ο Εμίν Σερήφ (Διδυμοτείχου)— παραχώρησαν μια εκτενή, ζωντανή συνέντευξη. Σε μια συζήτηση που διήρκησε πάνω από μία ώρα, οι θρησκευτικοί ηγέτες κατέρριψαν στερεότυπα, μίλησαν για την πολιτική, την παιδεία, τη θέση της γυναίκας και το μέλλον της Θράκης, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα ενότητας μέσα στον Ιερό Μήνα του Ραμαζανιού.

1. Ραμαζάνι: Κάτι παραπάνω από μια θρησκευτική υποχρέωση

Η συζήτηση άνοιξε με τη βαθύτερη ερμηνεία του Ραμαζανιού, το οποίο φέτος ξεκίνησε στις 18 Φεβρουαρίου.

• Η Ετυμολογία και η Πείνα: Οι Μουφτήδες εξήγησαν ότι η λέξη «Ραμαζάν» συνδέεται ιστορικά με τη ζέστη και την «καύση» των αμαρτιών. Η νηστεία (Σομ) δεν είναι μια απλή αποχή από την τροφή. Είναι το μέσο για να νιώσει ο πιστός την πείνα εκείνων που δεν έχουν τίποτα να φάνε. «Αν δεν πεινάσεις εσύ, δεν μπορείς να καταλάβεις τον άλλον», τόνισαν.
• Η Ηθική Δοκιμασία: Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι η δίψα, αλλά η υπομονή (Sabr). Η αποχή από το «κοτσομπολιό», τις κακίες και τους καυγάδες είναι το κλειδί. «Αν δεν κρατάς το στόμα σου από τις αμαρτίες, τότε από το Ραμαζάνι σου μένει μόνο η πείνα και η δίψα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μουφτής Διδυμοτείχου.
• Ο Κύκλος των 33 Ετών: Σημειώθηκε η σημασία του σεληνιακού ημερολογίου, που επιτρέπει στη νηστεία να «ταξιδεύει» σε όλες τις εποχές μέσα σε έναν κύκλο 33 ετών, δίνοντας στον πιστό τη δυνατότητα να νηστέψει τόσο στις μεγάλες μέρες του καλοκαιριού όσο και στις μικρές του χειμώνα.

2. Η Θράκη ως «Κήπος» και «Αίνιγμα»

Όταν κλήθηκαν να περιγράψουν τη Θράκη, οι απαντήσεις τους είχαν ποιητική χροιά αλλά και ρεαλισμό:

• Ο Μουφτής Ξάνθης την αποκάλεσε «αίνιγμα». Είναι ένας τόπος που προσελκύει τους ξένους, οι οποίοι απορούν πώς είναι δυνατόν να χτυπά η καμπάνα και ταυτόχρονα να ακούγεται το κάλεσμα του Μουφτή.
• Ο Μουφτής Διδυμοτείχου χρησιμοποίησε την εικόνα του «κήπου». Ένας κήπος με διαφορετικά χρώματα και λουλούδια, όπου το ένα δεν ενοχλεί το άλλο, αλλά όλα μαζί συνθέτουν την ομορφιά.
• Η εμπειρία της Ευρώπης: Έγινε μια ενδιαφέρουσα σύγκριση με την Ευρώπη. Οι Μουφτήδες σημειώθηκαν ότι στη Θράκη η ελευθερία της θρησκείας είναι δεδομένη και αυθεντική, σε αντίθεση με άλλες χώρες όπου οι μουσουλμάνοι αντιμετωπίζονται ακόμη ως «ξένοι». «Εμείς γεννηθήκαμε εδώ, μεγαλώσαμε εδώ, δεν είμαστε ξένοι», υπογράμμισαν.

3. Ο Ρόλος του Μουφτή και η Σχέση με το Κράτος

Για πρώτη φορά αναλύθηκε τόσο διεξοδικά ο ρόλος της Μουφτείας:

• «Όλα σε ένα»: Ο Μουφτής είναι ταυτόχρονα πνευματικός πατέρας, θρησκευτικός λειτουργός και δικαστής που εκδικάζει υποθέσεις βάσει του νόμου, προσφέροντας συμβουλές και λύσεις (Φετουά).
• Η Θεσμική Θωράκιση: Οι Μουφτήδες αναφέρθηκαν στη στήριξη της Ελληνικής Πολιτείας και στους νέους νόμους που εφαρμόζονται σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης. Τόνισαν ότι ο διορισμός τους και η στήριξη από το κράτος τους επιτρέπουν να εργάζονται με ασφάλεια για το καλό της κοινότητας. «Το κράτος μας προστατεύει και μας στηρίζει», δήλωσαν, απορρίπτοντας τις φωνές περί «παρανομιών».

4. Παιδεία και Νεολαία: Η Αγωνία για το Αύριο

Ένα μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στους νέους:

• Σπουδές στην Ελλάδα: Ο Μουφτής Ξάνθης προέτρεψε τους νέους να επιλέγουν τα ελληνικά πανεπιστήμια, αναφέροντας μεταξύ των άλλων τη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Μουσουλμανικών Σπουδών όπου προσφέρει την δυνατότητα στους αποφοίτους να απασχοληθούν ως ιεροδιδάσκαλοι σε δημόσια σχολεία η ως ιμάμηδες σε Τεμένη.
• Το Οικονομικό Αδιέξοδο: Εκφράστηκε η κοινή αγωνία για τη μετανάστευση. «Οι νέοι φεύγουν γιατί δεν υπάρχουν δουλειές», είπαν, προτείνοντας στην Πολιτεία τη δημιουργία εργοστασίων και θερμοκηπίων στη Θράκη, ώστε οι επιστήμονες της μειονότητας να παραμένουν στον τόπο τους.
• Το παράδειγμα της Ολλανδίας: Ο Μουφτής Διδυμοτείχου ανέφερε με πόνο ότι δύο από τα τέσσερα παιδιά του βρίσκονται στην Ολλανδία για εργασία, τονίζοντας ότι η λύση στο δημογραφικό είναι μόνο η οικονομική ανάπτυξη.

5. Η Χειραφέτηση της Μουσουλμάνας Γυναίκας

Οι Σοφολογιότατοι μίλησαν με περηφάνια για την πρόοδο των γυναικών στη μειονότητα:

• Εντολή για Μόρφωση: Ξεκαθάρισαν ότι το Ισλάμ επιβάλλει τη μάθηση (Ίκρα) εξίσου σε άνδρες και γυναίκες.
• Από τα χωράφια στα Πανεπιστήμια: Σημείωσαν ότι πλέον οι γυναίκες δεν περιορίζονται στις αγροτικές εργασίες, αλλά γίνονται γιατροί, δικηγόροι και αύριο ίσως πολιτικοί.
• Η Μαντήλα ως Προστασία: Εξήγησαν τη θρησκευτική σημασία της μαντήλας, παραλληλίζοντάς την με μια «θήκη προστασίας» που δεν μειώνει τη γυναίκα, αλλά την τιμά, τονίζοντας παράλληλα την ελευθερία που υπάρχει στην Ελλάδα για την ενδυμασία.

6. Γέφυρες με την Ορθόδοξη Εκκλησία

Η συνέντευξη ανέδειξε το εξαιρετικό επίπεδο συνεργασίας με τους Μητροπολίτες της Θράκης.

• Αναφέρθηκαν προσωπικά στις συναντήσεις τους με τους Μητροπολίτες Διδυμοτείχου κ. Δαμασκηνό, Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμο και Μαρωνείας κ. Παντελεήμονα.
• Θύμισαν την έκδοση του λευκώματος για τα θρησκευτικά μνημεία της Ξάνθης το 2005, μια κοινή προσπάθεια που παρουσιάστηκε μέχρι και στις Βρυξέλλες, αποδεικνύοντας ότι «η ανθρωπιά δεν έχει θρησκεία».

Επίλογος: Η Υστεροφημία και η Ευχή

Κλείνοντας, οι Μουφτήδες ρωτήθηκαν πώς θα ήθελαν να τους θυμάται ο κόσμος.

«Ως αδελφούς και πατέρες», απάντησε ο Μουφτής Διδυμοτείχου.

«Ως ανθρώπους που έδειξαν τον σωστό δρόμο», συμπλήρωσε ο Μουφτής Κομοτηνής.

«Ως ηγέτες που έδωσαν το καλό παράδειγμα στους νέους», κατέληξε ο Μουφτής Ξάνθης.

Η ιστορική αυτή συνέντευξη ολοκληρώθηκε με μια κατανυκτική προσευχή στα αραβικά και μια ευχή που αφορά κάθε Θρακιώτη: «Καλό Ραμαζάνι, καλό Μπαϊράμι, με υγεία για όλους τους μουσουλμάνους και τους χριστιανούς της πατρίδας μας».