Καποδίστριας και Φιλική Εταιρεία: γιατί είπε «όχι» στην ηγεσία της Επανάστασης
Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ανώτατος διπλωμάτης της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και μετέπειτα πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας, όχι μόνο αρνήθηκε να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας, αλλά δεν υπήρξε ποτέ μέλος της. Παρά τη διάδοση αντίθετων απόψεων – που ενισχύθηκαν και από κινηματογραφικές αναπαραστάσεις – τα ιστορικά τεκμήρια δείχνουν ότι κράτησε σταθερά αποτρεπτική στάση απέναντι σε κάθε πρόωρη επαναστατική ενέργεια.
Όπως εξηγεί ο ιστορικός Χρήστος Λούκος, η εμπλοκή του Καποδίστρια σε μια μυστική επαναστατική οργάνωση θα τον έθετε σε ευθεία σύγκρουση με τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄, τον οποίο υπηρετούσε, και θα έδινε όπλα στους πολιτικούς του αντιπάλους. Από το 1814 έως το 1822, ο Καποδίστριας βρισκόταν στον πυρήνα της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο όπου η Ρωσία επεδίωκε σταθερότητα και ειρηνικές σχέσεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Όταν το 1816 ο Νικόλαος Γαλάτης επιχείρησε να τον προσεγγίσει εκ μέρους της Φιλικής Εταιρείας, ο Καποδίστριας τον απέπεμψε αυστηρά, προειδοποιώντας ότι τέτοιες ενέργειες θα οδηγούσαν σε καταστροφή τον ελληνικό λαό. Παρόμοιες προειδοποιήσεις απηύθυνε και σε επιφανείς Έλληνες της εποχής, τονίζοντας ότι οι ελπίδες για ρωσική στρατιωτική στήριξη ήταν αυταπάτες.
Σε επιστολές του χαρακτήρισε τους ηγέτες της Φιλικής Εταιρείας «τυχοδιώκτες» που καταχρώνταν το όνομά του και διαβεβαίωνε ότι ούτε ο ίδιος ούτε ο τσάρος ενέκριναν επαναστατικά σχέδια. Η στάση του ήταν συνεπής και δημόσια: πίστευε ότι μια άκαιρη εξέγερση θα έθετε σε κίνδυνο ζωές και περιουσίες αθώων Ελλήνων και θα οδηγούσε το έθνος σε αδιέξοδο.
Ακόμη και στις συναντήσεις του με στελέχη της Φιλικής Εταιρείας, όπως τον Εμμανουήλ Ξάνθο, ο Καποδίστριας επανέλαβε ότι η Ρωσία δεν θα συναινούσε ποτέ σε ένα τέτοιο εγχείρημα και ότι οποιαδήποτε εξέγερση χωρίς διεθνή στήριξη θα ήταν απερίσκεπτη. Η ιστορική έρευνα καταλήγει πως δεν έπαιξε διπλό παιχνίδι, αλλά προσπάθησε – ανεπιτυχώς – να αποτρέψει μια πρόωρη και επικίνδυνη εξέλιξη.
Πηγές:newsbeast.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ