Καθαρά Δευτέρα: Τι γιορτάζουμε, ποια είναι τα έθιμα και γιατί πετάμε χαρταετό
Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί το τέλος της Αποκριάς και την έναρξη της Σαρακοστής για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Είναι μια ημέρα με έντονο θρησκευτικό αλλά και λαϊκό χαρακτήρα, γεμάτη συμβολισμούς, νηστίσιμα εδέσματα και υπαίθριες γιορτές σε όλη την Ελλάδα.
Τι γιορτάζουμε την Καθαρά Δευτέρα
Η ημέρα αυτή θεωρείται η αφετηρία της Μεγάλης Σαρακοστής, της περιόδου νηστείας και πνευματικής προετοιμασίας που οδηγεί στο Πάσχα. Ονομάζεται «Καθαρά» γιατί συμβολίζει τον πνευματικό και σωματικό καθαρμό των πιστών. Οι χριστιανοί καλούνται να αφήσουν πίσω τις υπερβολές της Αποκριάς και να μπουν σε μια περίοδο εγκράτειας, προσευχής και αυτοσυγκράτησης.
Τα παραδοσιακά έθιμα
Η Καθαρά Δευτέρα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έξοδο στη φύση. Ο κόσμος συνηθίζει να πηγαίνει σε λόφους, εξοχές ή παραλίες για να γιορτάσει τα λεγόμενα «Κούλουμα» — υπαίθριες συγκεντρώσεις με μουσική, χορό και νηστίσιμα φαγητά.
Στο τραπέζι της ημέρας κυριαρχούν:
-
Η λαγάνα (άψωμο ψωμί που φτιάχνεται ειδικά για τη μέρα)
-
Ταραμοσαλάτα
-
Όσπρια και θαλασσινά (χταπόδι, καλαμάρια, γαρίδες)
-
Ελιές και τουρσιά
-
Χαλβάς
Τα φαγητά αυτά ακολουθούν τους κανόνες της νηστείας, καθώς δεν περιλαμβάνουν κρέας ή γαλακτοκομικά προϊόντα.
Σε πολλές περιοχές της χώρας αναβιώνουν και τοπικά έθιμα με σατιρικό χαρακτήρα, που συνδέονται με την παράδοση της Αποκριάς και την έναρξη της νηστείας.
Γιατί πετάμε χαρταετό;
Το πέταγμα του χαρταετού είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό έθιμο της Καθαράς Δευτέρας. Ο χαρταετός, που υψώνεται ψηλά στον ουρανό, συμβολίζει την πνευματική ανάταση και την προσπάθεια του ανθρώπου να πλησιάσει το θείο. Το ανέβασμά του στον ουρανό παραπέμπει στη μετάβαση από τα γήινα και υλικά στα πνευματικά και καθαρά.
Παράλληλα, το έθιμο έχει και πρακτική διάσταση: συνδέεται με την ανάγκη για εξωστρέφεια και γιορτή στη φύση, σε μια εποχή που η άνοιξη αρχίζει να κάνει αισθητή την παρουσία της.
Μια γιορτή με διπλό χαρακτήρα
Η Καθαρά Δευτέρα συνδυάζει τη θρησκευτική κατάνυξη με τη χαρά της κοινής συνάντησης. Είναι μια ημέρα που φέρνει κοντά οικογένειες και φίλους, υπενθυμίζοντας την αξία της παράδοσης, της απλότητας και της ανανέωσης.
Είτε μέσα από τη νηστεία είτε μέσα από το πέταγμα του χαρταετού, το μήνυμα της ημέρας παραμένει το ίδιο: μια νέα αρχή — πιο «καθαρή», πιο συνειδητή, πιο φωτεινή.
Επιμέλεια:ΜΚΜ