Νέα μελέτη ανοίγει το δρόμο για θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα με φυσικό τρόπο

Ένα βακτήριο που βρίσκεται μέσα σε όγκους του πνεύμονα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει και καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα. Συγκεκριμένα ορισμένα είδη του Enterococcus μπορούν να αυξήσουν την παρουσία του ΜR1, ενός μορίου που εντοπίζεται στην επιφάνεια των κυττάρων του όγκου και άλλων κυττάρων που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού. Το εύρημα έχει ενδιαφέρον, επειδή δείχνει ότι τα βακτήρια που κατοικούν μέσα στον ίδιο τον όγκο μπορεί να επηρεάζουν τοπικά την ανοσία.

Τα κύτταρα MAIT και το μόριο που τους επιτρέπει να «βλέπουν»

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences επικεντρώθηκε στα MAIT κύτταρα. Πρόκειται για ανοσοκύτταρα που βρίσκονται σε μεγάλους αριθμούς στους βλεννογόνους, στο ήπαρ και στο αίμα και μπορούν να αντιδρούν γρήγορα σε λοιμώξεις ή βλάβες των ιστών. Διαθέτουν έναν ιδιαίτερο υποδοχέα, τον TCR, μέσω του οποίου αναγνωρίζουν μόρια που συνδέονται με το MR1. Το MR1 λειτουργεί, με απλά λόγια, σαν μια πλατφόρμα στην επιφάνεια των κυττάρων. Όταν πάνω του παρουσιαστούν συγκεκριμένα μόρια που σχετίζονται με τον μεταβολισμό της βιταμίνης Β2, τα MAIT κύτταρα μπορούν να τα αναγνωρίσουν και να ενεργοποιηθούν.

Οι ερευνητές θέλησαν να καταλάβουν αν τα βακτήρια μέσα στους όγκους του πνεύμονα μπορούν να επηρεάσουν αυτή τη διαδικασία. Για τον σκοπό αυτό ανέλυσαν δεδομένα από ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα, οι οποίοι είχαν λάβει ανοσοθεραπεία με αναστολέα του PD-1 πριν από την επέμβαση.

Αρχικά χρησιμοποίησαν δεδομένα από αναλύσεις μεμονωμένων κυττάρων και αλληλουχίας των υποδοχέων των Τ κυττάρων. Έτσι μπόρεσαν να εντοπίσουν διαφορετικές ομάδες MAIT κυττάρων μέσα στους όγκους και να αναγνωρίσουν συγκεκριμένους πληθυσμούς που είχαν πολλαπλασιαστεί ιδιαίτερα.

Συνολικά, τα MAIT κύτταρα αποτελούσαν περίπου το 6,3% των Τ κυττάρων που αναλύθηκαν στο συγκεκριμένο σύνολο δεδομένων. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης διαφορές στη δραστηριότητα και στα χαρακτηριστικά τους ανάμεσα σε όγκους ασθενών που ανταποκρίθηκαν στην ανοσοθεραπεία και σε εκείνους που δεν ανταποκρίθηκαν. Σε έναν ασθενή με πλήρη ανταπόκριση παρατηρήθηκε ιδιαίτερα έντονος πολλαπλασιασμός ενός συγκεκριμένου πληθυσμού MAIT κυττάρων.

Τι έδειξαν τα δείγματα των όγκων

Το επόμενο βήμα ήταν να εξεταστεί ο ρόλος των βακτηρίων. Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα όγκων από τέσσερις ασθενείς χρησιμοποιώντας μια τεχνική που επιτρέπει την αναγνώριση βακτηριακού DNA. Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν διαθέσιμα στελέχη των βακτηρίων που είχαν εντοπίσει για να μελετήσουν πώς επηρεάζουν τα MAIT κύτταρα.

Εδώ προέκυψε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα. Τα Enterococcus hirae, Enterococcus faecalis και Enterococcus faecium δεν ενεργοποιούσαν από μόνα τους τα MAIT κύτταρα. Όταν όμως υπήρχε ταυτόχρονα ένα συγκεκριμένο μόριο που συνδέεται με τον μεταβολισμό της βιταμίνης Β2, το 5-OP-RU, τα συγκεκριμένα βακτήρια ενίσχυαν σημαντικά την ενεργοποίηση.

Το ίδιο δεν συνέβη με όλα τα είδη του γένους. Για παράδειγμα, το Enterococcus avium δεν παρουσίασε την ίδια δράση. Ούτε ένα άλλο βακτήριο που δεν μπορεί να συνθέσει μόνο του βιταμίνη Β2, το Bifidobacterium longum, προκάλεσε το ίδιο αποτέλεσμα. Αυτό δείχνει ότι η επίδραση δεν οφείλεται απλώς στην παρουσία ενός βακτηρίου, αλλά φαίνεται να εξαρτάται από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του είδους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν στη συνέχεια ότι το Enterococcus αύξανε την ποσότητα του MR1 στην επιφάνεια κυρίως κυττάρων που παρουσιάζουν αντιγόνα, όπως δενδριτικά κύτταρα, Β κύτταρα και κύτταρα της μονοκυτταρικής σειράς. Όσο περισσότερο MR1 υπήρχε στην επιφάνεια, τόσο ευκολότερα μπορούσε να ενεργοποιηθεί ο συγκεκριμένος υποδοχέας των MAIT κυττάρων.

Το σημαντικό είναι ότι το Enterococcus δεν φαίνεται να αυξάνει την παραγωγή του MR1 σε επίπεδο γονιδίου. Οι αναλύσεις RNA έδειξαν ότι η ποσότητα του RNA που αντιστοιχεί στο MR1 δεν αυξανόταν. Αντίθετα, οι ενδείξεις δείχνουν ότι τα βακτήρια επηρεάζουν το τι συμβαίνει στο εσωτερικό του κυττάρου: τον τρόπο με τον οποίο το MR1  υφίσταται επεξεργασία και μετακινείται μέχρι να φτάσει στην κυτταρική επιφάνεια. Με άλλα λόγια, το βακτήριο δεν φαίνεται να «λέει» στο κύτταρο να φτιάξει περισσότερο MR1. Φαίνεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το ήδη υπάρχον MR1 μεταφέρεται και παραμένει στην επιφάνεια, όπου μπορεί να γίνει αντιληπτό από τα MAIT κύτταρα.

Συμπληρωματικά πειράματα

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν και πρόσθετα πειράματα με φάρμακα που επηρεάζουν διαφορετικές διαδικασίες στο εσωτερικό των κυττάρων. Τα αποτελέσματα ενίσχυσαν την υπόθεση ότι η δράση του Enterococcus συνδέεται με τις διαδικασίες μεταφοράς του MR1 μέσα στο κύτταρο και πιθανώς με μηχανισμούς που σχετίζονται με την αυτοφαγία. Ωστόσο, οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι αυτά τα πειράματα δεν αρκούν για να προσδιορίσουν με ακρίβεια ποιο κυτταρικό διαμέρισμα ή ποια συγκεκριμένη διαδικασία ευθύνεται.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο σαφές ότι τα βακτήρια που ζουν στο σώμα μπορούν να επηρεάσουν την ανοσολογική απόκριση απέναντι στον καρκίνο. Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της έρευνας είχε επικεντρωθεί στο μικροβίωμα του εντέρου και στη σχέση του με την ανοσοθεραπεία. Πλέον η νέα αυτή μελέτη στρέφει την προσοχή στα βακτήρια που βρίσκονται μέσα στον ίδιο τον όγκο.

msn.com/Επιμέλεια : ΜΚΜ