ΠΡΙΝΟΣ: Αναξιοπιστία πριν καν ξεκινήσει το έργο αποθήκευσης CO2 με την τροποποίηση της ΑΕΠΟ
Η αποθήκευση CO2 στον Πρίνο δεν συνεισφέρει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης μακροπρόθεσμα, απαιτεί χρονοβόρες και κοστοβόρες διαδικασίες παρακολούθησης, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για το περιβάλλον και την τοπική οικονομία, ενώ δεσμεύει κονδύλια που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε λιγότερο αμφισβητούμενες δράσεις, τονίζουν οι ΠΡΑΣΙΝΟΙ-Οικολογία. Κάνουν κριτική στην τροποποίηση της ΑΕΠΟ και δηλώνουν ότι υποστηρίζουν τον κινηματικό και νομικό αγώνα των κατοίκων της Θάσου και της Καβάλας και θα γνωστοποιήσουν το θέμα στο Ευρωκοινοβούλιο.
Λίγες ημέρες πριν να τελειώσει το 2025 έγινε γνωστό ότι μια νέα τροποποιητική μελέτη υποβλήθηκε για το έργο της «Μονάδας Αποθήκευσης CO2 στον Πρίνο της Θάσου, της EnEarth Greece, θυγατρικής της Energean. Έτσι, ξεκίνησε η διαδικασία τροποποίησης της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), λόγω ουσιώδους μεταβολής των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η «Πρωτοβουλία πολιτών ενάντια στο έργο της αποθήκευσης CO2 στον κόλπο της Καβάλας» αναφέρει ότι η εταιρεία προχώρησε στην επιλογή της κατασκευής νέας ανεξάρτητης υπεράκτιας εξέδρας, σε απόσταση 500μ ή μεγαλύτερη από τις υφιστάμενες εξέδρες του Πρίνου, «για λόγους ελαχιστοποίησης των όποιων πιθανοτήτων πρόκλησης απρόβλεπτων περιστατικών» όπως παραδέχεται και η ίδια η εταιρεία.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που δημιουργεί αμφιβολίες για το πόσο αξιόπιστη ήταν η προηγούμενη διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, εφόσον οι πιθανότητες πρόκλησης απρόβλεπτων περιστατικών στις υφιστάμενες εξέδρες φαίνεται ότι υποτιμήθηκαν.
Τον Νοέμβριο του 2025, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του ΥΠΕΝ υπέγραψε την ΑΕΠΟ για το επενδυτικό σχέδιο της «Μονάδας Αποθήκευσης CO2» στον Πρίνο Θάσου. Αυτή αφορά στην πρώτη φάση του έργου, δυναμικότητας έως 1 εκατ. τόνους CO2 ετησίως για 20 χρόνια. Για την 2η φάση ανάπτυξης, ο σχεδιασμός προβλέπει η δυναμικότητα να αυξηθεί στα 2,5 με 3 εκατ. τόνους CO2 ετησίως.
Η αρχική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) προέβλεπε τροποποίηση και χρήση των υφιστάμενων υπεράκτιων εγκαταστάσεων του Πρίνου (εξέδρα Βήτα και Δέλτα) για την υποδοχή CO2 από τον νέο υποθαλάσσιο αγωγό και φορτίων CO2 σε εμπορευματοκιβώτια, την εισπίεση στις νέες γεωτρήσεις, και την επεξεργασία του παραγόμενου νερού (εξέδρα Δέλτα). Θεωρούσε μάλιστα ότι οι επιπτώσεις είναι γενικά τοπικές και μικρής κλίμακας (προσωρινός θόρυβος, διαταραχή του θαλάσσιου βυθού ή εκπομπές). Μια πρόσθετη περιβαλλοντική και κοινωνική αξιολόγηση για την πιθανή τροποποίηση και βελτιστοποίηση της Φάσης 1 διαπίστωσε ότι η προσθήκη μιας νέας υπεράκτιας πλατφόρμας και της σχετικής υποδομής εισάγει πρόσθετες επιπτώσεις, κυρίως κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Αυτές περιλαμβάνουν πρόσθετη διαταραχή του θαλάσσιου βυθού και μια μικρή αύξηση της θαλάσσιας δραστηριότητας. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις έδειξαν ότι αυτές είναι διαχειρίσιμες στο πλαίσιο των ίδιων μέτρων μετριασμού με τη Φάση 1, χωρίς να αλλάζουν τα συνολικά περιβαλλοντικά ή κοινωνικά συμπεράσματα!
Η συγκεκριμένη ΜΠΕ θεωρήθηκε ελλειμματική από το Δήμου Θάσου, ο οποίος κατέθεσε προσφυγή στο ΣτΕ, αλλά και από το Συντονιστικό Φορέων (50 σύλλογοι, φορείς και πολίτες), που κατέθεσαν ξεχωριστή αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ, στις 5/1/2026 (εκκρεμεί προσδιορισμός δικασίμου). Για την επόμενη νομική πρωτοβουλία, που αφορούσε την έγγραφη αναφορά ενώπιον της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι υπογραφές αυξήθηκαν από 50 σε 76 και η κατάθεση έγινε στις 21/1/2026. Η διαδικασία βρίσκεται πλέον στο στάδιο της εξέτασης του παραδεκτού (admissibility check), όπου οι υπηρεσίες του Ευρωκοινοβουλίου κρίνουν αν το θέμα εμπίπτει στους τομείς δραστηριότητας της ΕΕ. Μόλις ολοκληρωθεί αυτό, θα ξεκινήσει και η ουσιαστική εξέταση.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο αυτών των νομικών πρωτοβουλιών, σημαντικές παράμετροι επικινδυνότητας, που δεν εξετάστηκαν επαρκώς από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, θεωρήθηκαν οι εξής:
1. Υψηλός γεωλογικός κίνδυνος διαρροών. Ο Πρίνος είναι ένα πολύ καταπονημένο κοίτασμα με έντονη ιστορία γεωτρήσεων από τη δεκαετία του ’70, με μεγάλα ρήγματα και διατρημένες ζώνες, αλλά και με δομές που έχουν ήδη υποστεί καθιζήσεις λόγω της εξόρυξης πετρελαίου.
2. Παλιά φρεάτια. Ο Πρίνος έχει δεκάδες παλιές γεωτρήσεις (μερικές σφραγισμένες από το 1980), σχεδιασμένες για εξόρυξη, όχι για μακροχρόνια αποθήκευση. Υπάρχει ισχυρή επιστημονική συναίνεση ότι οι παλιές γεωτρήσεις είναι η κυριότερη πηγή διαρροών σε παρόμοια έργα, λόγω ιστορικών προβλημάτων ακεραιότητας.
3. Παλιά κοιτάσματα. Τα πιο επιτυχημένα έργα δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 στον κόσμο (π.χ. Sleipner στη Νορβηγία) χρησιμοποιούν νεαρά κοιτάσματα, με ομοιογενή γεωλογία και λίγες ιστορικές παρεμβάσεις. Ο Πρίνος είναι το αντίθετο: παλιό, πολυτρυπημένο, με ανομοιογενή δομή, με εκατοντάδες τεχνικές παρεμβάσεις. Αυτό κάνει τη μακροχρόνια ασφάλεια αβέβαιη.
4. Κίνδυνοι για το περιβάλλον και την τοπική οικονομία. Αν υπάρξει διαρροή CO₂ στη θάλασσα, η ζημιά θα είναι μεγάλη και δύσκολα αναστρέψιμη. Το κύριο πρόβλημα αποτελεί η οξίνιση που θα προκαλέσει η αλλαγή στη χημεία του νερού, με αποτέλεσμα να επηρεαστούν αρνητικά ψάρια και οικοσυστήματα. Αυτές οι αλλαγές θεωρούνται σχεδόν μη αναστρέψιμες, ενώ θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις στον τουρισμό της Θάσου και της Καβάλας. Τέτοιο σενάριο δεν έχει εξεταστεί στη ΜΠΕ.
5. Σεισμικότητα. Στο θέμα του σεισμικού κινδύνου, η ΜΠΕ αρκείται στο να συμπεράνει ότι η λεκάνη του Πρίνου είναι μια τεκτονικά σταθερή περιοχή με χαμηλή σεισμικότητα. Η ΜΠΕ παραβλέπει ότι σε περιπτώσεις τέτοιων έργων, με υψηλή σπουδαιότητα ως προς τις ενδεχόμενες πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις τους για τον τοπικό πληθυσμό και το περιβάλλον, οι διεθνείς προδιαγραφές επιτάσσουν την εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου σε βάθος χρόνου εκατονταετιών. Ενώ η ΜΠΕ αναγνωρίζει την ύπαρξη πέντε ενεργών ρηγμάτων ακριβώς στην περιοχή του σχεδιαζόμενου έργου, δεν προβαίνει σε εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου που απορρέει από την ύπαρξη των ρηγμάτων αυτών. Η ΜΠΕ επίσης δε λαμβάνει υπόψη ότι στο ιστορικό παρελθόν έγιναν στην περιοχή μεγάλοι σεισμοί με μεγέθη που υπερβαίνουν το 7 στην κλίμακα Ρίχτερ, όπως οι μεγάλοι καταστροφικοί σεισμοί του 620 μ.Χ., που προήλθε από το μεγάλο ρήγμα Ξάνθης-Καβάλας και έπληξε τους Φίλιππους Καβάλας και τη Θάσο, και οι δύο σεισμοί στις 11 Απριλίου και 5 Μαΐου του 1829 που έπληξαν την περιοχή Δράμας-Ξάνθης-Καβάλας. Συνεπώς, στο θέμα του σεισμικού κινδύνου η ΜΠΕ είναι παντελώς ανεπαρκής και δεν αναδεικνύει τον πραγματικό κίνδυνο που προκύπτει από την παρουσία μεγάλων ενεργών ρηγμάτων και από τη γένεση μεγάλων ιστορικών σεισμών στην περιοχή του έργου.
Από τα πιο πάνω συνάγεται ότι θα καταβληθεί μεγάλο κόστος για μικρό όφελος και για πολλαπλούς περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς κινδύνους. Για να γίνει πραγματική αποθήκη CO₂ χρειάζεται νέα υπόγεια μονάδα συμπίεσης, αγωγός CO₂ από πηγή εκπομπών στη στεριά, ανακαίνιση ή αντικατάσταση όλων των παλιών γεωτρήσεων, συνεχής παρακολούθηση επί δεκαετίες. Εκτιμήσεις δείχνουν ότι το κόστος του έργου θα είναι μεγάλο σε σχέση με τη μικρή διαθέσιμη χωρητικότητα του κοιτάσματος. Επίσης, θα δεσμευτούν πόροι που θα μπορούσαν να πάνε σε πιο ασφαλείς λύσεις, όπως ΑΠΕ (σε μικρή κλίμακα, με κατάλληλη χωροθέτηση που δεν οδηγεί σε κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, υλοποιούμενη από τους ίδιους τους πολίτες για να ωφελούνται οι πολίτες και όχι οι εταιρίες), αποθήκευση ενέργειας (αντλησιοταμίευση, μπαταρίες), προστασία δασών από πυρκαγιές και οικοπεδοποίηση, αποκατάσταση καμένων και υποβαθμισμένων δασικών οικοσυστημάτων.
Η τεχνολογία δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 δεν αντιμετωπίζει την κλιματική κρίση. Αυτό που επιτυγχάνεται είναι η μέγιστη δυνατή παράταση χρήσης των ορυκτών καυσίμων για τη μεγιστοποίηση των κερδών των βιομηχανιών, ενώ ταυτόχρονα ανοίγεται ένα νέο πεδίο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης της κλιματικής κρίσης για αποκόμιση νέων κερδών δια μέσου της εφαρμογής αυτής της πανάκριβης τεχνολογίας.
ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ
Στις 28/01/2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG CLIMA) εξέδωσε μια (μη δεσμευτική) θετική γνωμοδότηση για το προσχέδιο της άδειας αποθήκευσης, γεγονός που αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κεντρικά σημεία αντιπαράθεσης στις επερχόμενες δικαστικές μάχες.
Στις 25/02/2026, Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), ως αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή της χώρας για τη γεωλογική αποθήκευση CO2, ανακοίνωσε ότι χορηγείται άδεια αποθήκευσης για το έργο «Πρίνος CO2» στην εταιρεία EnEarth Greece, με τη διαπίστωση ότι ο γεωλογικός σχηματισμός της περιοχής είναι κατάλληλος για να χρησιμοποιηθεί ως τόπος αποθήκευσης CO2, εφόσον διασφαλίζονται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και προϋποθέσεις χρήσης που ορίζονται στην άδεια. Η άδεια αποθήκευσης έχει διάρκεια 25 χρόνια και καλύπτει τον τόπο και το συγκρότημα αποθήκευσης στην περιοχή παραχώρησης του Πρίνου.
ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η πρόταση υλοποίησης μιας τέτοιας επένδυσης είναι προσχηματική, καθώς δεν συνεισφέρει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης μακροπρόθεσμα, απαιτεί χρονοβόρες και κοστοβόρες διαδικασίες παρακολούθησης, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για,το περιβάλλον και την τοπική οικονομία ενώ δεσμεύει κονδύλια που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε λιγότερο αμφισβητούμενες δράσεις.
Επίσης, φαίνεται ότι οι διαδικασίες εκτελούνται βιαστικά, ώστε να καταστεί δυνατή η έγκαιρη αξιοποίηση ευρωπαϊκών ενισχύσεων. Γι’ αυτό και η ΑΕΠΟ θα πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να απορρίπτει συνολικά το συγκεκριμένο έργο και όχι να το νομιμοποιεί παρά τις όποιες περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Οι Πράσινοι-Οικολογία υποστηρίζουν τον κινηματικό και νομικό αγώνα των κατοίκων της Θάσου και της Καβάλας και συμβάλλουν στο να γίνουν γνωστά τα δίκαια αιτήματά τους και να απορριφθεί το αμφίβολο επενδυτικό σχέδιο που φαίνεται να επιβάλλεται αυταρχικά. Επίσης, θα γνωστοποιήσουν το θέμα στο Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα, ζητώντας να αναληφθούν πρωτοβουλίες και στο Ευρωκοινοβούλιο.