Σπήλαιο Αγγίτη: Στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας η μοναδική υπόγεια βιοποικιλότητά του

Επιστημονική ομάδα κατέγραψε τα είδη που φιλοξενεί το σπήλαιο, στο πλαίσιο του προγράμματος «ΒΙΑΣ ΙΙ» του Υπουργείου Πολιτισμού

Το Σπήλαιο Αγγίτη και οι πηγές του αποτελούν έναν ιδιαίτερα σημαντικό φυσικό και πολιτιστικό θησαυρό για τον Δήμο Προσοτσάνης και συνολικά για τη Δράμα. Η περιοχή παρουσιάζει ξεχωριστό επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς στο υπόγειο οικοσύστημα του σπηλαίου φιλοξενούνται πολλά είδη οργανισμών, ανάμεσά τους και ενδημικά είδη που συναντώνται μόνο στη συγκεκριμένη περιοχή.

Οι Πηγές Αγγίτη έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ», μια πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Το πρόγραμμα αποτελεί συνέχεια του «ΒΙΑΣ Ι», μέσα από το οποίο καταγράφηκαν περισσότερα από 10.460 είδη χλωρίδας και πανίδας σε 20 σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.

Στόχος του προγράμματος είναι να αναδειχθεί και να προστατευθεί η βιοποικιλότητα που υπάρχει σε περιοχές με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία. Το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού του «ΒΙΑΣ ΙΙ» ανέρχεται σε 1.090.120 ευρώ.

Επιστημονική ομάδα στο Σπήλαιο Αγγίτη

Την προηγούμενη εβδομάδα επισκέφθηκε τη Δράμα ομάδα επιστημόνων, προκειμένου να μελετήσει και να καταγράψει τη βιοποικιλότητα των Πηγών και του Σπηλαίου Αγγίτη. Επιστημονικά υπεύθυνος του έργου είναι ο καθηγητής του ΕΚΠΑ Π. Παφίλης.

Στην ομάδα συμμετείχε και ο βιολόγος και μεταδιδάκτορας του Πανεπιστημίου Κρήτης Σάββας Παραγκαμιάν, με αντικείμενο τη Μικροβιακή Οικολογία και την έρευνα ασπόνδυλων οργανισμών σε σπηλαιώδη οικοσυστήματα.

Μαζί του συμμετείχαν οι Ολυμπία Μπατσιάμη, Αλεξάνδρα Σαμολαδά, Ιωάννα Μυλωνά, Παναγιώτης Καρακουλάκης, Καλούστ Παραγκαμιάν και Χρήστος Πέννος. Η ομάδα πραγματοποίησε δειγματοληψίες, παρατηρήσεις και καταγραφές, με στόχο την καλύτερη τεκμηρίωση των οργανισμών που ζουν στο σπήλαιο.

Μια περιοχή που χρειάζεται μεγαλύτερη προστασία

Όπως εξηγεί ο Σάββας Παραγκαμιάν, παρότι το Σπήλαιο Αγγίτη βρίσκεται σε ευρύτερη περιοχή Natura, η είσοδος και μεγάλο τμήμα της υπόγειας διαδρομής, μήκους περίπου 10 χιλιομέτρων, δεν περιλαμβάνονται στην περιοχή Natura.

Η νέα έρευνα έχει, μεταξύ άλλων, στόχο να επιβεβαιώσει παλαιότερες καταγραφές και να προσφέρει νέα επιστημονικά δεδομένα, ώστε να ενισχυθεί μελλοντικά η προστασία του σπηλαίου και της ευρύτερης περιοχής, από την περιοχή του Νευροκοπίου και τις πηγές μέχρι την είσοδο του σπηλαίου.

Το Σπήλαιο έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας εδώ και πολλές δεκαετίες. Ο Καλούστ Παραγκαμιάν είχε πραγματοποιήσει αντίστοιχες μελέτες ήδη από τη δεκαετία του 1990, ενώ ο σπηλαιολόγος Χρήστος Πέννος έχει πραγματοποιήσει πολλές επισκέψεις και μετρήσεις στο εσωτερικό του. Μάλιστα, είχε εγκαταστήσει ειδικό εξοπλισμό για την παρακολούθηση της στάθμης του νερού και άλλων μεταβολών, μέρος του οποίου καταστράφηκε από τις πλημμύρες του περασμένου χειμώνα.

Τουλάχιστον 24 είδη υπόγειας ζωής

Το Σπήλαιο Αγγίτη έχει μελετηθεί βιολογικά εδώ και αρκετές δεκαετίες και είναι γνωστό στη διεθνή επιστημονική κοινότητα που ασχολείται με τη βιοσπηλαιολογία.

Σύμφωνα με τον Σάββα Παραγκαμιάν, μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 24 διαφορετικά είδη οργανισμών, ανάμεσα στα οποία υπάρχουν και ενδημικά είδη. Πρόκειται κυρίως για μικρούς και πολύ μικρούς οργανισμούς, όπως αρθρόποδα, ενώ έχουν εντοπιστεί και κολεόπτερα, δηλαδή είδη σκαθαριών που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό να υπάρχουν ακόμη περισσότερα είδη που δεν έχουν καταγραφεί, καθώς το μεγάλο μέγεθος του σπηλαίου κάνει ιδιαίτερα δύσκολη την πλήρη εξερεύνηση και τη συστηματική δειγματοληψία.

Με βάση τα μέχρι σήμερα στοιχεία, το Σπήλαιο Αγγίτη συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα σπήλαια της Ελλάδας ως προς τη βιοποικιλότητά του και, σύμφωνα με τον ερευνητή, βρίσκεται μεταξύ των 20 κορυφαίων σπηλαίων της χώρας στον συγκεκριμένο τομέα.

Οι ιδιαίτεροι οργανισμοί του υπόγειου οικοσυστήματος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι υδρόβιοι οργανισμοί που ζουν στο σπήλαιο. Ανάμεσά τους υπάρχουν μικροσκοπικά είδη που εντοπίζονται στις μικρές υδάτινες κοιλότητες στο εσωτερικό του.

Η υπόγεια ζωή είναι προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες συνθήκες του περιβάλλοντος. Ορισμένοι οργανισμοί είναι τυφλοί ή παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τους συγγενείς τους που ζουν σε επιφανειακά οικοσυστήματα.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ορισμένοι οργανισμοί που συναντώνται στο νερό έξω από το σπήλαιο μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετική εμφάνιση όταν βρίσκονται στο σκοτεινό υπόγειο περιβάλλον. Η παρουσία τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση της κατάστασης του οικοσυστήματος.

Η ξηρασία επηρεάζει την υπόγεια ζωή

Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι οι επιπτώσεις της παρατεταμένης ξηρασίας. Η μείωση των υδάτων μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα υπόγεια οικοσυστήματα, καθώς πολλοί από τους οργανισμούς που ζουν μέσα στα σπήλαια εξαρτώνται από το νερό για την επιβίωσή τους.

Όπως εξηγεί ο Σάββας Παραγκαμιάν, σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας έχει παρατηρηθεί υποχώρηση του υδροφόρου ορίζοντα, με αποτέλεσμα ορισμένα σπήλαια να παρουσιάζουν ξηρότερα σημεία.

Οι οργανισμοί αυτοί δεν περιορίζονται αποκλειστικά στους χώρους που μπορούν να επισκεφθούν οι άνθρωποι. Ζουν επίσης σε μικρές σχισμές και κοιλότητες του υπεδάφους. Για την επιβίωσή τους, ιδιαίτερα σημαντική είναι η μεταφορά τροφής και θρεπτικών συστατικών μέσω του νερού.

Η επιστημονική έρευνα στο Σπήλαιο Αγγίτη αναμένεται να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για τον πλούτο της υπόγειας ζωής και να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση και προστασία ενός ιδιαίτερου οικοσυστήματος της Δράμας.

Με αναφορές από:proinos-typos.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ