Το «πράσινο φως» για την αποκατάσταση της ιστορικής καπναποθήκης «Μπασιούδη» και τη μετατροπή της σε Διαχρονικό Μουσείο Ξάνθης έδωσε το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, γνωμοδοτώντας θετικά επί των αρχιτεκτονικών, στατικών και ηλεκτρομηχανολογικών μελετών, σε συνδυασμό με τη μουσειογραφική προμελέτη.
Το κτίριο, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Αβδήρων 50 και Έλλης, ανήκει στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και παραχωρήθηκε το 2025 στο υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να αποκατασταθεί και να αποκτήσει νέα μουσειακή χρήση.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός μουσείου που θα παρουσιάζει την ιστορική διαδρομή της Ξάνθης από την προϊστορία έως τους νεότερους χρόνους, αξιοποιώντας παράλληλα ένα σημαντικό δείγμα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της πόλης.
Η ιστορική καπναποθήκη που θα γίνει μουσείο
(Το κτίριο της Καπναποθήκης που θα στεγάσει το Διαχρονικό Μουσείο Ξάνθης/Φωτογραφία: ΥΠΠΟ)
Η καπναποθήκη «Μπασιούδη» κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και ανήκε στον καπνέμπορο Ευάγγελο Μπασιούδη. Με τετράγωνη κάτοψη 616 τ.μ., αναπτύσσεται σε υπόγειο, υπερυψωμένο ισόγειο, όροφο και δύο ενδιάμεσα επίπεδα. Αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της νεοκλασικής βιομηχανικής αρχιτεκτονικής της Ξάνθης, με συμμετρικές όψεις, επαναλαμβανόμενα ανοίγματα και λιτή διακόσμηση.
Ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία έχει ο εσωτερικός ξύλινος κάνναβος από υποστυλώματα και δοκούς, ο οποίος αποτελεί βασικό στοιχείο της ιστορικής φυσιογνωμίας του κτιρίου.
(Το εσωτερικό της Καπναποθήκης Μπασιούδη- Φωτο: ΥΠΠΟ)
Μετά την υποχώρηση της καπνοπαραγωγής, γύρω στο 1950, πολλές από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Ξάνθης εγκαταλείφθηκαν. Το 1991, το ακίνητο μεταβιβάστηκε στο Νομαρχιακό Ταμείο Ξάνθης, ενώ έναν χρόνο αργότερα χαρακτηρίστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο, λόγω της σημασίας του για την οικονομική και κοινωνική ιστορία της πόλης.
Η καπναποθήκη αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ιστορικού συγκροτήματος, καθώς σε άμεση γειτνίαση βρίσκεται η επίσης διατηρητέα καπναποθήκη «Καραδημόγλου». Τα δύο κτήρια λειτουργούσαν στο παρελθόν ως ενιαίο σύνολο καπνεμπορικής δραστηριότητας.
Οι εργασίες αποκατάστασης και οι παρεμβάσεις
Η αρχιτεκτονική μελέτη προβλέπει τη διατήρηση του ιστορικού κελύφους και των αυθεντικών ξύλινων στοιχείων στο εσωτερικό, μεταξύ των οποίων τα υποστυλώματα, τα δάπεδα, η κλίμακα και η αρχική διάταξη των επιπέδων.
Οι εργασίες θα περιλαμβάνουν την ενίσχυση των λιθοδομών, την αντιμετώπιση της υγρασίας, τη συντήρηση και επισκευή της ξύλινης κατασκευής, την ανακατασκευή της στέγης και την αποκατάσταση των όψεων και των κουφωμάτων.
Για την εξασφάλιση της στατικής επάρκειας του κτηρίου προβλέπεται η κατασκευή ανεξάρτητου χαλύβδινου φέροντος οργανισμού, ο οποίος θα αναλαμβάνει τα αυξημένα φορτία που συνεπάγεται η λειτουργία του μουσείου, χωρίς να επιβαρύνει την ιστορική ξύλινη κατασκευή.
Παράλληλα, θα εγκατασταθούν σύγχρονα συστήματα ύδρευσης, αποχέτευσης, πυρανίχνευσης, πυρόσβεσης και ασφάλειας, καθώς και ειδικός εξοπλισμός κλιματισμού και ελέγχου των περιβαλλοντικών συνθηκών, για την προστασία των εκθεμάτων.
Πώς θα οργανωθούν οι εκθεσιακοί χώροι
Το Διαχρονικό Μουσείο θα αναπτυχθεί αποκλειστικά στο κτίριο της καπναποθήκης «Μπασιούδη», ενώ οι διοικητικές υπηρεσίες και οι αποθηκευτικοί χώροι θα στεγαστούν σε δύο γειτονικά ακίνητα ιδιοκτησίας του υπουργείου Πολιτισμού.
Το κτιριολογικό πρόγραμμα προβλέπει περίπου 1.070 τ.μ. εκθεσιακών χώρων σε τρεις στάθμες, καθώς και χώρους υποδοχής, πωλητήριο και αναψυκτήριο. Στο υπόγειο θα βρίσκονται βοηθητικοί χώροι, εγκαταστάσεις και χώροι υγιεινής.
Η έκθεση θα παρουσιάζει την ιστορική εξέλιξη της Ξάνθης από την προϊστορική εποχή έως τους νεότερους χρόνους, με σύγχρονες εκθεσιακές διατάξεις, ειδικό φωτισμό και ψηφιακές και διαδραστικές εφαρμογές.
Κεντρικό στοιχείο της μουσειακής εμπειρίας θα είναι το ίδιο το ιστορικό κτήριο. Ο ξύλινος φέρων οργανισμός θα παραμείνει ορατός, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να αντιλαμβάνονται την αρχική λειτουργία της καπναποθήκης και τη σύνδεσή της με τη βιομηχανική ιστορία της πόλης.
(φωτορεαλιστικές απεικονήσεις του εξωτερικού και του εσωτερικού της Καπναποθήκης Μπασιούδη-Φωτος: ΥΠΠΟ)
Πρόβλεψη για την πρόσβαση των επισκεπτών
Η μελέτη περιλαμβάνει παρεμβάσεις για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στο μουσείο. Η κύρια είσοδος θα διατηρηθεί, με νέο πλατύσκαλο και κλίμακες, ενώ από τη δευτερεύουσα είσοδο προβλέπεται πρόσβαση για άτομα με αναπηρία μέσω επικλινούς ράμπας.
Παράλληλα, προτείνεται η πεζοδρόμηση των οδών Βασιλειάδη και Αβδήρων, με στόχο την ασφαλή εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Σε δήλωσή της, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την αποκατάσταση της καπναποθήκης σημαντική παρέμβαση για την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς και την ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας της Ξάνθης.
Όπως σημείωσε, η αξιοποίηση του κτηρίου με νέα χρήση εντάσσεται στον σχεδιασμό για την επανάχρηση υφιστάμενων κτηρίων, αντί της κατασκευής νέων, ενώ η αξιοποίηση των γειτονικών βιομηχανικών ακινήτων για τις ανάγκες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης αναμένεται να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός νέου πολιτιστικού πυρήνα στην πόλη.
Πηγή: lifo.gr
