Επιστημονική ανακάλυψη: Σπάνιος μεταδοτικός καρκίνος εντοπίστηκε σε ψάρι γλυκού νερού

Οι επιστήμονες εντόπισαν για πρώτη φορά έναν μεταδοτικό καρκίνο σε ψάρι γλυκού νερού, διευκρινίζοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις πως αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο.

Το 2012, αλιείς στη λίμνη Memphremagog, στα σύνορα Ηνωμένων Πολιτειών και Καναδά, παρατήρησαν ότι αρκετά γατόψαρα έφεραν ασυνήθιστες σκούρες αλλοιώσεις στο δέρμα τους. Τα επόμενα χρόνια, το φαινόμενο έγινε ολοένα και συχνότερο, με ορισμένες καταγραφές να δείχνουν ότι επηρέαζε περίπου το ένα τρίτο των ψαριών του συγκεκριμένου είδους.

Αρχικά, οι επιστήμονες θεώρησαν πιθανό υπεύθυνο κάποιον ιό, βακτήριο ή περιβαλλοντικό παράγοντα. Ωστόσο, οι αναλύσεις αποκάλυψαν ότι οι αλλοιώσεις ήταν στην πραγματικότητα μελανώματα, δηλαδή κακοήθεις όγκοι του δέρματος.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, έδειξε ότι οι όγκοι δεν δημιουργούνται ανεξάρτητα σε κάθε ψάρι, αλλά μεταφέρονται από οργανισμό σε οργανισμό μέσω των ίδιων των καρκινικών κυττάρων. Πρόκειται για την τέταρτη γνωστή μορφή μεταδοτικού καρκίνου που έχει καταγραφεί στη φύση, την πρώτη σε ψάρι και την πρώτη που αφορά οικοσύστημα γλυκού νερού.

Τι σημαίνει «μεταδοτικός καρκίνος»;

Στις περισσότερες μορφές καρκίνου, τα καρκινικά κύτταρα προκύπτουν από μεταλλάξεις που συμβαίνουν μέσα στον ίδιο τον οργανισμό και παραμένουν γενετικά συνδεδεμένα με αυτόν.

Στην περίπτωση του μεταδοτικού καρκίνου, όμως, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να εγκαταλείψουν τον αρχικό ξενιστή, να περάσουν σε έναν νέο οργανισμό και να συνεχίσουν να αναπτύσσονται, αποφεύγοντας την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος. Έτσι, δεν μεταδίδεται ένας μικροοργανισμός που προκαλεί καρκίνο, αλλά τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα, τα οποία λειτουργούν με τρόπο που θυμίζει παρασιτικό οργανισμό.

Η γενετική έρευνα αποκάλυψε την προέλευση

Για να κατανοήσουν το φαινόμενο, οι ερευνητές συνέκριναν το γενετικό υλικό από όγκους και υγιείς ιστούς ψαριών του είδους Ameiurus nebulosus.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Οι όγκοι διαφορετικών ψαριών παρουσίαζαν πολύ μεγαλύτερη γενετική ομοιότητα μεταξύ τους απ’ ό,τι με τον οργανισμό που τους φιλοξενούσε. Επιπλέον, έφεραν εκατοντάδες χιλιάδες κοινές γενετικές μεταβολές που δεν υπήρχαν στους φυσιολογικούς ιστούς, γεγονός που υποδηλώνει ότι όλοι προέρχονται από την ίδια αρχική σειρά καρκινικών κυττάρων.

Πώς μεταδίδονται τα καρκινικά κύτταρα;

Ο ακριβής μηχανισμός μετάδοσης παραμένει άγνωστος. Μία από τις επικρατέστερες υποθέσεις είναι ότι κατά την περίοδο αναπαραγωγής, όταν τα ψάρια συγκεντρώνονται σε μεγάλους αριθμούς, μικροτραυματισμοί από τα αγκάθια των πτερυγίων επιτρέπουν στα καρκινικά κύτταρα να περάσουν από το ένα άτομο στο άλλο.

Οι επιστήμονες εξετάζουν ακόμη το ενδεχόμενο τα κύτταρα να επιβιώνουν προσωρινά στο νερό ή στα ιζήματα της λίμνης και στη συνέχεια να εισέρχονται στον οργανισμό μέσω του δέρματος, των βραγχίων ή του στόματος. Ωστόσο, οι πιθανότητες αυτές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί.

Υπάρχει λόγος ανησυχίας για τον άνθρωπο;

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν πως ο συγκεκριμένος μεταδοτικός καρκίνος μπορεί να περάσει από τα ψάρια στους ανθρώπους ή σε άλλα είδη. Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί κανένας κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.

Οι φυσικά μεταδοτικοί καρκίνοι είναι εξαιρετικά σπάνιοι και έχουν εντοπιστεί μόνο σε λίγα είδη ζώων, όπως οι σκύλοι, οι διάβολοι της Τασμανίας, ορισμένα δίθυρα μαλάκια και πλέον τα συγκεκριμένα ψάρια γλυκού νερού.

Παραμένει, πάντως, άγνωστο πώς θα επηρεάσει η ασθένεια τον πληθυσμό των γατόψαρων στο μέλλον. Σε ορισμένα είδη, αντίστοιχοι μεταδοτικοί όγκοι έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των πληθυσμών, ενώ σε άλλες περιπτώσεις συνυπάρχουν με τους ξενιστές τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μέχρι στιγμής, τα γατόψαρα της λίμνης Memphremagog εξακολουθούν να είναι πολυάριθμα, αν και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της νόσου παραμένουν υπό διερεύνηση.

Με αναφορές από:vita.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ