Γιατί ορισμένες γυναίκες στην ηγεσία δυσκολεύονται να στηρίξουν άλλες γυναίκες στον εργασιακό χώρο

Το λεγόμενο «σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας» δεν συνδέεται απαραίτητα με τον χαρακτήρα, αλλά συχνά αποτελεί αποτέλεσμα των συνθηκών που επικρατούν σε πολλούς επαγγελματικούς χώρους.

Θα περίμενε κανείς ότι οι γυναίκες που έχουν κατακτήσει υψηλόβαθμες θέσεις θα λειτουργούσαν ως πολύτιμοι σύμμαχοι για τις νεότερες συναδέλφους τους. Ωστόσο, αρκετές εργαζόμενες αναφέρουν πως έχουν έρθει αντιμέτωπες με ψυχρή συμπεριφορά, έλλειψη υποστήριξης ή έντονο ανταγωνισμό από γυναίκες που βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό διεθνώς ως Queen Bee Syndrome («σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας»). Αν και ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και αρκετές δεκαετίες, οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι δεν πρόκειται για έμφυτο χαρακτηριστικό ορισμένων γυναικών, αλλά για μια στάση που μπορεί να αναπτυχθεί σε συγκεκριμένα εργασιακά περιβάλλοντα.

Τι περιγράφει το «σύνδρομο της βασίλισσας μέλισσας»;

Η έννοια εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1970 για να περιγράψει γυναίκες που, έχοντας φτάσει σε υψηλές διοικητικές θέσεις, έδειχναν ανταγωνιστική συμπεριφορά απέναντι σε άλλες γυναίκες.

Σήμερα, όμως, πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι ο όρος μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Η συγκεκριμένη στάση δεν αποδίδεται απαραίτητα στη ζήλια ή στην κακή πρόθεση, αλλά συχνά αποτελεί έναν αμυντικό μηχανισμό που δημιουργείται όταν οι δυνατότητες εξέλιξης για τις γυναίκες είναι περιορισμένες και η επιτυχία μοιάζει να χωρά μόνο λίγες.

Μια γυναίκα που χρειάστηκε να ξεπεράσει περισσότερα εμπόδια από τους άνδρες συναδέλφους της για να εξελιχθεί επαγγελματικά ενδέχεται, χωρίς να το συνειδητοποιεί, να βλέπει τις νεότερες εργαζόμενες περισσότερο ως ανταγωνίστριες παρά ως πιθανούς συμμάχους.

Το φαινόμενο παρατηρείται συχνότερα σε οργανισμούς όπου οι γυναίκες εξακολουθούν να αποτελούν μειοψηφία στις ηγετικές θέσεις. Σε τέτοια περιβάλλοντα, πολλές αισθάνονται ότι βρίσκονται διαρκώς υπό κρίση και ότι οι διαθέσιμες ευκαιρίες για ανέλιξη είναι περιορισμένες, γεγονός που ενισχύει το αίσθημα ανταγωνισμού.

Παράλληλα, υπάρχουν περιπτώσεις γυναικών που έφτασαν στην κορυφή έπειτα από σημαντικές προσωπικές θυσίες, αφιερώνοντας μεγάλο μέρος του χρόνου και της ζωής τους στην καριέρα τους. Αυτό μπορεί να δυσκολεύει την αποδοχή του γεγονότος ότι οι επόμενες γενιές ίσως πετύχουν αντίστοιχους στόχους μέσα σε πιο ευνοϊκές συνθήκες.

Το πρόβλημα δεν είναι οι γυναίκες αλλά οι συνθήκες

Οι σύγχρονες έρευνες καταλήγουν ότι το λεγόμενο Queen Bee Syndrome συνδέεται περισσότερο με την κουλτούρα των οργανισμών παρά με την προσωπικότητα των γυναικών.

Όταν οι γυναίκες έχουν περιορισμένη παρουσία στις ανώτερες βαθμίδες διοίκησης, ο ανταγωνισμός μεταξύ τους είναι πιθανότερο να ενταθεί. Αντίθετα, όταν η εκπροσώπησή τους αυξάνεται, αναπτύσσονται πιο εύκολα σχέσεις συνεργασίας, καθοδήγησης και αλληλοϋποστήριξης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ουσιαστική λύση δεν είναι να μεταφερθεί η ευθύνη στις ίδιες τις γυναίκες, αλλά να διαμορφωθούν πιο δίκαια και ισότιμα εργασιακά περιβάλλοντα.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από περισσότερες ευκαιρίες για γυναικεία ηγεσία, διαφανείς διαδικασίες αξιολόγησης και προαγωγών, ίσες αμοιβές για ίση εργασία, ευέλικτες μορφές απασχόλησης, γονικές άδειες χωρίς διακρίσεις και μια εταιρική κουλτούρα που ενθαρρύνει τη συνεργασία αντί για τον υπερβολικό ανταγωνισμό.

Η αντίληψη ότι οι γυναίκες στηρίζουν αυτόματα η μία την άλλη δεν επιβεβαιώνεται πάντα στην πράξη. Όταν οι ευκαιρίες είναι περιορισμένες, ο ανταγωνισμός μπορεί να ενταθεί ανεξάρτητα από το φύλο.

Το θετικό είναι ότι όσο περισσότερο οι οργανισμοί επενδύουν στην ισότητα και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών εξέλιξης, τόσο πιο συχνά οι γυναίκες σε ηγετικές θέσεις αναλαμβάνουν τον ρόλο του μέντορα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη και την επιτυχία των νεότερων συναδέλφων τους.

Με αναφορές από:vwoman.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ