Γιατί τα παυσίπονα δεν έχουν πάντα την ίδια δράση στις γυναίκες – Τι δείχνουν οι νέες έρευνες

Ένας επίμονος πονοκέφαλος, μια έντονη ημικρανία ή ένας χρόνιος πόνος στη μέση και στις αρθρώσεις οδηγούν συνήθως στην ίδια λύση: τη λήψη ενός παυσίπονου. Ωστόσο, οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι τα φάρμακα για την ανακούφιση του πόνου δεν έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλους τους ανθρώπους. Ειδικά στις γυναίκες, αρκετά από αυτά φαίνεται να προσφέρουν μικρότερη ανακούφιση, ενώ παράλληλα συνδέονται συχνότερα με ανεπιθύμητες ενέργειες.

Για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι ο πόνος εκδηλώνεται και αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Πλέον, όμως, είναι γνωστό ότι υπάρχουν σημαντικές βιολογικές διαφορές. Οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα χρόνιες επώδυνες παθήσεις, όπως η ημικρανία, η ινομυαλγία, η οστεοαρθρίτιδα και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ενώ συχνά βιώνουν τον πόνο πιο έντονα από τους άνδρες. Παρά τα δεδομένα αυτά, τα συμπτώματά τους εξακολουθούν σε αρκετές περιπτώσεις να υποτιμώνται ή να αποδίδονται σε παράγοντες όπως το άγχος ή οι ορμονικές μεταβολές, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση και τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση.

Οι ερευνητές διαπιστώνουν επίσης ότι αρκετά ευρέως χρησιμοποιούμενα παυσίπονα, είτε διατίθενται χωρίς συνταγή είτε χορηγούνται από γιατρό, δεν έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα στις γυναίκες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ιβουπροφαίνη, ορισμένα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, τα κορτικοστεροειδή και τα οπιοειδή. Αν και οι ακριβείς αιτίες δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, όλα δείχνουν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν οι βιολογικές ιδιαιτερότητες του γυναικείου οργανισμού.

Οι ορμόνες, και ιδιαίτερα τα οιστρογόνα, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός απορροφά, κατανέμει και μεταβολίζει τα φάρμακα. Παράλληλα, παράγοντες όπως η διαφορετική σύσταση του σώματος και η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος φαίνεται να επηρεάζουν τόσο την ένταση της φλεγμονής όσο και την ανταπόκριση στις θεραπείες.

Οι ίδιες αυτές διαφορές σχετίζονται και με την εμφάνιση περισσότερων παρενεργειών. Επειδή αρκετά φάρμακα απομακρύνονται πιο αργά από τον οργανισμό των γυναικών, αυξάνεται η πιθανότητα εκδήλωσης συμπτωμάτων όπως ναυτία, ζάλη και πονοκέφαλος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι τόσο έντονες ώστε οι ασθενείς διακόπτουν τη θεραπεία ή αποφεύγουν να αυξήσουν τη δόση, ακόμη κι όταν ο πόνος επιμένει.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η καθυστέρηση στην αναγνώριση αυτών των διαφορών οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στο γεγονός ότι μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι γυναίκες συμμετείχαν περιορισμένα στις κλινικές δοκιμές νέων φαρμάκων. Έτσι, πολλά σκευάσματα αναπτύχθηκαν και αξιολογήθηκαν κυρίως σε άνδρες, με την εσφαλμένη παραδοχή ότι τα αποτελέσματα θα ήταν ίδια και στα δύο φύλα.

Η ανεπαρκής αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, την εργασία, τον ύπνο, τις οικογενειακές υποχρεώσεις και την ψυχική υγεία. Παρ’ όλα αυτά, πολλές γυναίκες συνεχίζουν να ανταποκρίνονται στις καθημερινές απαιτήσεις, ακόμη και όταν υποφέρουν, γεγονός που μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση και να παρατείνει την αποκατάσταση.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η λύση δεν βρίσκεται στην αυθαίρετη αύξηση της δόσης των παυσίπονων, αλλά στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων που λαμβάνουν υπόψη τις βιολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παράλληλα, οι σύγχρονες κλινικές μελέτες περιλαμβάνουν πλέον ισότιμη συμμετοχή γυναικών, με στόχο την ανάπτυξη ασφαλέστερων και αποτελεσματικότερων θεραπειών.

Μέχρι να υπάρξουν ακόμη πιο στοχευμένες λύσεις, οι ειδικοί συμβουλεύουν τις γυναίκες να μην θεωρούν τον επίμονο πόνο φυσιολογικό και να συζητούν με τον γιατρό τους όταν μια θεραπεία δεν αποδίδει. Η αναζήτηση δεύτερης ιατρικής γνώμης και η ενεργός συμμετοχή στις αποφάσεις για τη θεραπεία μπορούν να συμβάλουν στην επιλογή της καταλληλότερης αντιμετώπισης για τις ανάγκες κάθε οργανισμού.

Με αναφορές από:vwoman.gr/Επιμέλεια:ΜΚΜ