Πίσω από τη σκέψη υπάρχει το «πρόγραμμα»: οι πεποιθήσεις

Πίσω από τη σκέψη υπάρχει το «πρόγραμμα»: οι πεποιθήσεις

της Μάρθας Χατζηϊωαννίδου*

Πριν γίνει μια σκέψη, υπάρχει ένα «πρόγραμμα». Και αυτό το πρόγραμμα λέγεται πεποιθήσεις. Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να αλλάξουν τη ζωή τους αλλάζοντας απλώς τον τρόπο που σκέφτονται. Προσπαθούν να «σκέφτονται θετικά», να αντικαταστήσουν μια αρνητική σκέψη με μια πιο αισιόδοξη. Κάποιες φορές βοηθά. Όμως, συχνά δεν αρκεί. Γιατί, αν το βαθύτερο πρόγραμμα παραμένει ίδιο, η σκέψη θα επιστρέφει ξανά και ξανά — με άλλη μορφή, αλλά με το ίδιο βάρος.

Τι είναι οι πεποιθήσεις

Οι πεποιθήσεις είναι οι εσωτερικοί κανόνες με τους οποίους ερμηνεύουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο. Δεν εμφανίστηκαν από το πουθενά. Χτίστηκαν από όσα μας ειπώθηκαν, από όσα ζήσαμε, από εμπειρίες που μας σημάδεψαν:

• «Δεν είμαι αρκετός/ή.»
• «Αν χαλαρώσω, θα αποτύχω.»
• «Δεν πρέπει να ζητάω.»
• «Οι άνθρωποι φεύγουν.»
• «Για να αξίζω, πρέπει να είμαι τέλειος/α.»

Αυτές οι φράσεις μπορεί να μην λέγονται πάντα έτσι ξεκάθαρα. Μπορεί να υπάρχουν σαν αίσθηση, σαν στάση ζωής, σαν αυτονόητο «πλαίσιο». Όμως επηρεάζουν κάθε μας σκέψη, κάθε συναίσθημα, κάθε απόφαση.

Γιατί δεν αρκεί το «σκέψου θετικά»

Η θετική σκέψη έχει αξία όταν πατάει σε πραγματική εσωτερική βάση. Όταν, όμως, προσπαθούμε να φορέσουμε μια θετική φράση πάνω σε μια βαθιά αρνητική πεποίθηση, το μέσα μας αντιστέκεται.

Παράδειγμα:

Αν η πεποίθηση είναι «δεν αξίζω», τότε η σκέψη «είμαι ικανός/ή» δεν ακούγεται σαν αλήθεια. Ακούγεται σαν κάτι ξένο. Και ο νους επιστρέφει αργά ή γρήγορα στο γνώριμο μοτίβο: αμφιβολία, αυτοκριτική, φόβος, ανασφάλεια. Δεν είναι ότι «δεν προσπαθείς». Είναι ότι προσπαθείς στο λάθος επίπεδο.

Η πραγματική αλλαγή γίνεται πίσω από τη σκέψη

Η ουσιαστική δουλειά δεν είναι να «διορθώσουμε» τη σκέψη στην επιφάνεια, αλλά να πάμε πίσω από αυτήν: να αναγνωρίσουμε την πεποίθηση που τη γεννά. Εκεί βρίσκεται η αιτία.

Στη Γνωστική-Συμπεριφορική προσέγγιση, αυτό σημαίνει ότι εξετάζουμε:

• Ποια είναι η επαναλαμβανόμενη σκέψη;
• Ποιο συναίσθημα τη συνοδεύει;
• Ποια συμπεριφορά προκαλεί;
• Ποια βαθύτερη πεποίθηση την τροφοδοτεί;
• Από πού έχει μάθει το άτομο να βλέπει έτσι τον εαυτό του ή τον κόσμο ;

Όταν εντοπιστεί ο πυρήνας, η αλλαγή γίνεται πιο σταθερή: δεν «μακιγιάρουμε» τη σκέψη, αλλά μετακινούμε το εσωτερικό πλαίσιο μέσα από το οποίο παράγεται.

Όταν αλλάζει το πρόγραμμα, οι σκέψεις αλλάζουν μόνες τους

Αυτό είναι το κεντρικό σημείο: όταν μετασχηματίζεται η πεποίθηση, αλλάζει αυτόματα και ο τρόπος που ο νους παράγει σκέψεις. Δεν χρειάζεται καθημερινή μάχη για «σωστές» φράσεις. Η σκέψη αρχίζει να γίνεται πιο ρεαλιστική, πιο ήρεμη, πιο συμπονετική, γιατί πλέον πατάει σε νέο έδαφος.

Η ψυχική αλλαγή ξεκινά από τον πυρήνα. Από την αιτία, όχι από το σύμπτωμα.

Μάρθα Χατζηϊωαννίδου

Ψυχολόγος – Γνωστικής Συμπεριφορικής Προσέγγισης

MSc Κλινική Ψυχολογία

Η Μάρθα Χατζηϊωάννιδου είναι ψυχολόγος, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου (MSc) στην Κλινική Ψυχολογία, με διεθνή κατάρτιση και πολυετή εμπειρία στη συμβουλευτική, τη διαχείριση κρίσεων και την υποστήριξη σε ατομικό και οργανωσιακό επίπεδο.

Γεννήθηκε στη Γερμανία και είναι απόφοιτος του Γερμανικού Gymnasium (Abitur). Σπούδασε Ψυχολογία με γνωστική–συμπεριφορική κατεύθυνση στο University of East London και απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο (MSc) στην Κλινική Ψυχολογία από το University of Essex.

Έχει δραστηριοποιηθεί ως σύμβουλος σε θέματα διαχείρισης κρίσεων και οργανωσιακής υποστήριξης για μεγάλους οργανισμούς και πολυεθνικές εταιρείες στη Γερμανία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Παράλληλα, διαθέτει κλινική εμπειρία από τη θητεία της στην Ψυχιατρική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης.

Ασκεί το επάγγελμα του ψυχολόγου στο ιδιωτικό της γραφείο με επίσημη Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος (Α.Π. 343471/2038). Είναι πιστοποιημένη στη χρήση εξειδικευμένων ψυχομετρικών εργαλείων, όπως το MMPI-2, και εργάζεται με απόλυτο σεβασμό στη δεοντολογία και την επιστημονική εγκυρότητα.

Στο πλαίσιο της επαγγελματικής της δραστηριότητας, έχει την επιστημονική εποπτεία και την ψυχολογική χαρτογράφηση του πειράματος «ΤΟ ΚΕΛΙ», διασφαλίζοντας ότι η μεθοδολογία, η ανάλυση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και η διαχείριση των συμμετεχόντων πραγματοποιούνται με αυστηρή τήρηση των αρχών της κλινικής δεοντολογίας και της επιστημονικής εγκυρότητας.

Η συγγραφική της δραστηριότητα περιλαμβάνει το βιβλίο «3 Ώρες», στο οποίο εστιάζει στη διερεύνηση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης και στη διαχείριση του χρόνου και των συναισθημάτων υπό συνθήκες πίεσης.

Παράλληλα, έχει αναπτύξει έντονη κοινωνική δράση, έχοντας υπάρξει Πρόεδρος και παραμένοντας ενεργό μέλος του συλλόγου Restart Ξάνθης, συμβάλλοντας σε πρωτοβουλίες κοινωνικής υποστήριξης και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης.