Θερμαίνεται η Μεσόγειος: Τι μπορεί να φέρει το φθινόπωρο στην Ελλάδα

Η πολύ υψηλή θερμοκρασία της θάλασσας στη δυτική Μεσόγειο δημιουργεί νέα δεδομένα, με το ενδιαφέρον των μετεωρολόγων να στρέφεται πλέον στη φθινοπωρινή μετάβαση.

Ένα ιδιαίτερα έντονο θερμικό αποτύπωμα καταγράφεται στη Μεσόγειο, προκαλώντας το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Στις Βαλεαρίδες, ειδικότερα, σημαδούρα παρακολούθησης κατέγραψε θερμοκρασία επιφάνειας θάλασσας που έφτασε τους 33°C, τιμή εξαιρετικά υψηλή για τα δεδομένα της περιοχής.

Η μέτρηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ένδειξη ενός θερμού καλοκαιριού. Η θάλασσα έχει την ικανότητα να αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες θερμικής ενέργειας και να την αποδίδει σταδιακά στην ατμόσφαιρα. Έτσι, η κατάσταση που επικρατεί σήμερα μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία όταν αλλάξει η ατμοσφαιρική κυκλοφορία και αρχίσουν να εμφανίζονται οι πρώτες φθινοπωρινές διαταραχές.

Η θερμή θάλασσα μπορεί να τροφοδοτήσει την ατμόσφαιρα

Όσο αυξάνεται η θερμοκρασία της θάλασσας, ενισχύεται και η εξάτμιση. Με αυτόν τον τρόπο μεταφέρονται περισσότερα ποσά υδρατμών στα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας.

Όταν ο υγρός αέρας αρχίσει να ανέρχεται και οι υδρατμοί συμπυκνώνονται για να δημιουργήσουν νέφη, απελευθερώνεται θερμότητα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να ενισχύσει τις ανοδικές κινήσεις και, όταν συνδυάζεται με τις κατάλληλες ατμοσφαιρικές συνθήκες, να συμβάλει στην ανάπτυξη ισχυρών καταιγίδων.

Γι’ αυτό και μια πολύ θερμή Μεσόγειος μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντική πηγή ενέργειας και υγρασίας για την ατμόσφαιρα.

Μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη δυτική και την ανατολική Μεσόγειο

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Στο δυτικό τμήμα, ιδιαίτερα στις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας, έχουν καταγραφεί ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες μετά από μια παρατεταμένη περίοδο ζέστης.

Αντίθετα, η ανατολική Μεσόγειος παρουσιάζει διαφορετική εικόνα. Οι θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων γύρω από την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κρήτη, την ανατολική Λιβύη και την Αίγυπτο εμφανίζονται σε αρκετές περιοχές χαμηλότερες, σε ορισμένα σημεία λίγο πάνω από τους 20°C, ενώ καταγράφονται και αρνητικές αποκλίσεις σε σχέση με τις συνηθισμένες τιμές της εποχής.

Επομένως, η Μεσόγειος δεν παρουσιάζει αυτή τη στιγμή μια ενιαία θερμή εικόνα. Αντίθετα, υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ της δυτικής και της ανατολικής λεκάνης.

Το ενδιαφέρον στρέφεται στη μετάβαση του καιρού

Το μεγαλύτερο ερώτημα για τους μετεωρολόγους δεν αφορά μόνο τους καλοκαιρινούς καύσωνες, αλλά κυρίως το τι θα συμβεί όταν το καλοκαίρι αρχίσει να δίνει τη θέση του στο φθινόπωρο.

Καθώς μειώνεται σταδιακά η ηλιακή ακτινοβολία, οι αντικυκλωνικές συνθήκες που ευνοούν τη σταθερότητα της ατμόσφαιρας αρχίζουν να υποχωρούν. Την ίδια περίοδο, οι ατλαντικές διαταραχές μπορούν να κάνουν συχνότερα την εμφάνισή τους, ενώ ψυχρότερες αέριες μάζες είναι δυνατό να κινηθούν προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.

Εάν ψυχρός αέρας βρεθεί πάνω από μια ιδιαίτερα θερμή θαλάσσια επιφάνεια, δημιουργείται μεγαλύτερη θερμοκρασιακή αντίθεση ανάμεσα στα χαμηλότερα και τα υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Αυτό μπορεί να αυξήσει την αστάθεια και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ενισχύσει τα φαινόμενα.

Ποια μπορεί να είναι η επίδραση στην Ελλάδα

Η κατάσταση παρουσιάζει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς η ανατολική Μεσόγειος έχει διαφορετικά θερμικά χαρακτηριστικά από το δυτικό της τμήμα.

Όταν η ατμοσφαιρική κυκλοφορία μεταφέρει θερμές και υγρές αέριες μάζες από τη θάλασσα προς τη χώρα και αυτές συναντούν ψυχρότερο αέρα σε μεγαλύτερα υψόμετρα, μπορούν να δημιουργηθούν συνθήκες αυξημένης αστάθειας.

Ανάλογα με την πορεία και την ένταση κάθε συστήματος, ισχυρά φαινόμενα θα μπορούσαν να επηρεάσουν περιοχές της δυτικής και κεντρικής Ελλάδας, την Πελοπόννησο, την Κρήτη, αλλά και τμήματα του Ιονίου και του Αιγαίου.

Το ελληνικό ανάγλυφο αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα. Οι ορεινές περιοχές μπορούν να ενισχύσουν τις ανοδικές κινήσεις και να συμβάλουν στη διατήρηση των καταιγίδων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Αυτό σημαίνει ότι μια κακοκαιρία δεν είναι απαραίτητα ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα. Μπορεί ένα σύστημα να παραμένει για αρκετές ώρες πάνω από συγκεκριμένες περιοχές, προκαλώντας πολύ μεγάλα ύψη βροχής σε σύντομο χρονικό διάστημα και αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών επεισοδίων.

Ο Σεπτέμβριος και η αρχή της φθινοπωρινής περιόδου

Ο Σεπτέμβριος θεωρείται σημαντικός μήνας για τη μετάβαση από το καλοκαιρινό στο φθινοπωρινό μοτίβο του καιρού.

Η θάλασσα εξακολουθεί να διατηρεί μεγάλο μέρος της θερμότητάς της, ενώ παράλληλα μπορούν να αρχίσουν να εισέρχονται ψυχρότερες αέριες μάζες.

Ο συνδυασμός θερμής και υγρής ατμόσφαιρας με ψυχρότερο αέρα σε ανώτερα επίπεδα μπορεί, εφόσον υπάρχουν και οι υπόλοιπες απαραίτητες προϋποθέσεις, να ευνοήσει ισχυρές καταιγίδες, χαλαζοπτώσεις, έντονες βροχές και δυνατούς ανέμους.

Η δυτική Ελλάδα και το Ιόνιο παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε περιπτώσεις οργανωμένων διαταραχών που κινούνται από τα δυτικά, χωρίς αυτό να αποκλείει την εκδήλωση ισχυρών φαινομένων και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Ο Οκτώβριος μπορεί να αυξήσει τη δυναμική των φαινομένων

Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες μεταβάλλονται ακόμη περισσότερο. Οι ψυχρότερες αέριες μάζες κάνουν συχνότερα την εμφάνισή τους, ενώ η Μεσόγειος μπορεί να παραμένει σχετικά θερμή.

Η συγκεκριμένη αντίθεση μπορεί να προσφέρει σημαντική ενέργεια και υγρασία σε οργανωμένα βαρομετρικά συστήματα, όταν φυσικά συνδυάζεται με την κατάλληλη κυκλοφορία της ατμόσφαιρας.

Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη σημασία θα έχουν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες η υγρασία από τη Μεσόγειο μεταφέρεται προς τη χώρα και οι καταιγίδες παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ίδια περιοχή.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η διάρκεια των φαινομένων μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την έντασή τους, καθώς οι επαναλαμβανόμενες βροχοπτώσεις μπορούν να επιβαρύνουν γρήγορα το έδαφος και τα υδατορέματα.

Η θερμότητα της θάλασσας παραμένει και τον Νοέμβριο

Η θάλασσα δεν ψύχεται με την ίδια ταχύτητα που ψύχεται η ξηρά. Εξαιτίας της μεγάλης θερμικής της αδράνειας, μπορεί να διατηρεί σημαντικά αποθέματα θερμότητας ακόμη και όταν η θερμοκρασία του αέρα έχει ήδη μειωθεί.

Κατά συνέπεια, εάν η Μεσόγειος παραμείνει θερμότερη από τα συνηθισμένα για την εποχή, μπορεί να συνεχίσει να παρέχει υγρασία και ενέργεια στην ατμόσφαιρα.

Όταν αυτές οι συνθήκες συνδυαστούν με ψυχρές εισβολές, είναι δυνατό να δημιουργηθούν ισχυρές θερμοκρασιακές αντιθέσεις, οι οποίες υπό συγκεκριμένες διατάξεις μπορούν να οδηγήσουν σε έντονα καιρικά φαινόμενα.

Τι μπορεί να συμβεί τον Δεκέμβριο

Η θερμική κατάσταση της θάλασσας μπορεί να εξακολουθεί να επηρεάζει την ατμόσφαιρα και στις αρχές του χειμώνα.

Μια σχετικά θερμή Μεσόγειος μπορεί να αποτελεί πηγή αυξημένης υγρασίας, η οποία, σε συνδυασμό με την κάθοδο ψυχρών αερίων μαζών, μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για ισχυρές βροχές ή χιονοπτώσεις στα ορεινά.

Ωστόσο, η θερμή θάλασσα δεν σημαίνει από μόνη της ότι θα υπάρξουν ακραία φαινόμενα. Για την εκδήλωσή τους απαιτείται ένας συγκεκριμένος συνδυασμός θερμοκρασίας, υγρασίας, ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και δυναμικής των βαρομετρικών συστημάτων.

Το ενδεχόμενο των medicanes

Στο ενδιαφέρον των ειδικών βρίσκονται και οι λεγόμενοι μεσογειακοί τροπικοειδείς κυκλώνες, γνωστοί ως medicanes.

Πρόκειται για συστήματα που, υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, μπορούν να αποκτήσουν ορισμένα χαρακτηριστικά τροπικών κυκλώνων. Η παρουσία πολύ θερμών θαλάσσιων υδάτων μπορεί να αποτελέσει έναν από τους παράγοντες που θα ευνοήσουν την ανάπτυξή τους, όμως από μόνη της δεν είναι αρκετή.

Για τη δημιουργία ενός τέτοιου συστήματος απαιτείται ένας ιδιαίτερος συνδυασμός ατμοσφαιρικών παραμέτρων. Περιοχές όπως το Ιόνιο και η δυτική Μεσόγειος παρακολουθούνται ιδιαίτερα σε τέτοιες περιπτώσεις.

Μια νέα πραγματικότητα για τη Μεσόγειο

Η θερμοκρασία της Μεσογείου αποτελεί έναν από τους σημαντικούς δείκτες των αλλαγών που παρατηρούνται στο κλίμα της περιοχής. Η αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας δεν σημαίνει αυτόματα ότι θα ακολουθήσουν ακραία καιρικά φαινόμενα, μπορεί όμως να μεταβάλει την ποσότητα θερμότητας και υγρασίας που είναι διαθέσιμη στην ατμόσφαιρα.

Για την Ελλάδα, το σημαντικότερο ζήτημα τους επόμενους μήνες θα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αλληλεπιδράσουν οι θερμές θαλάσσιες μάζες με τις ψυχρότερες αέριες εισβολές.

Το φθινόπωρο, επομένως, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί από τώρα ως «δραματικό», καθώς η ακριβής εξέλιξη των καιρικών συστημάτων δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί με τόσο μεγάλη χρονική απόσταση. Ωστόσο, η θερμική κατάσταση της Μεσογείου αποτελεί έναν παράγοντα που αξίζει να παρακολουθείται στενά.

Η θερμοκρασία της θάλασσας είναι μόνο ένα κομμάτι του συνολικού παζλ. Η τελική ένταση και εξέλιξη των φαινομένων θα εξαρτηθεί από το πότε θα αλλάξει η ατμοσφαιρική κυκλοφορία, από τις ψυχρές αέριες μάζες που θα εισέλθουν στην περιοχή και από τον τρόπο με τον οποίο θα αλληλεπιδράσουν με τη θερμότητα και την υγρασία της Μεσογείου.

Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu

Με αναφορές από:msn.com/Επιμέλεια:ΜΚΜ